پول بانک‌ها به جیب تولیدکننده رفت یا سفره خانوار؟

به گزارش بنکر، مدتی است رشد حجم تسهیلات بانکی به یکی از پرتکرارترین خبرهای اقتصادی تبدیل شده. اما عدد بزرگ ۹۲۴۱ همت، وقتی به جزئیاتش نگاه کنیم، تصویر دیگری نشان می‌دهد.

از کل تسهیلات پرداختی شبکه بانکی در هفت ماه نخست ۱۴۰۵، فقط ۲۳.۲ درصد به خانوارها رسیده است. یعنی بیش از سه‌چهارم منابع بانکی، در اختیار کسب‌وکارها قرار گرفته. این ترکیب، سؤال مهمی را پیش می‌آورد: بانک‌ها پول را به کجا هدایت کرده‌اند؟

۷۷ درصد منابع در دست کسب‌وکارها

بر اساس آمار بانک مرکزی، ۷۱ هزار و ۴۹۸.۷ هزار میلیارد ریال معادل ۷۷.۴ درصد از کل تسهیلات به صاحبان کسب‌وکار اختصاص یافته است. در مقابل، ۲۰ هزار و ۹۱۳.۹ هزار میلیارد ریال معادل ۲۲.۶ درصد به مصرف‌کنندگان نهایی یا همان خانوارها تعلق گرفته است.

با احتساب تسهیلات کارت‌های اعتباری، سهم خانوارها به ۲۳.۲ درصد می‌رسد. اما همین رقم هم جای تأمل دارد. چرا؟ چون نشان می‌دهد دست خانوار برای گرفتن وام هنوز به شبکه بانکی نمی‌رسد.

به زبان ساده، خانوارها در این آمار فقط حدود یک‌چهارم کل پول بانکی را دیده‌اند. سه‌چهارم دیگر، صرف فعالیت‌های اقتصادی شده است.

صنعت و معدن؛ بیشترین وام، کمترین توسعه

صنعت و معدن با ۳۲۱۲.۹ همت، بزرگ‌ترین دریافت‌کننده منابع بانکی در بین بخش‌های اقتصادی است. اما یک نکته مهم در دل این عدد پنهان است.

از این مبلغ، ۲۸۵۰.۸ همت معادل ۸۸.۷ درصد در قالب سرمایه در گردش پرداخت شده است. یعنی صنعت پول گرفته تا چرخ فعلی‌اش بچرخد، نه اینکه خط تولید جدید راه بیندازد.

سرمایه در گردش همان پولی است که بنگاه برای حقوق کارگر، خرید مواد اولیه و هزینه‌های روزمره لازم دارد. این نوع وام، تولید جدیدی ایجاد نمی‌کند. فقط مانع توقف فعالیت می‌شود.

در مجموع، از ۶۰۴۹.۴ همت سرمایه در گردش پرداختی به کل بنگاه‌ها، ۴۷.۱ درصد به صنعت و معدن رسیده است. این یعنی صنعت، بزرگ‌ترین مصرف‌کننده وام بقا در کشور است.

وام خرد؛ سهمی کمتر از یک‌پنجم

تسهیلات خرد که به وام‌های کمتر از ۳۰۰ میلیون تومان اطلاق می‌شود، ۱۵ هزار و ۳۵۳.۶ هزار میلیارد ریال معادل ۱۶.۶ درصد از کل پرداخت‌ها را تشکیل می‌دهد. با احتساب کارت‌های اعتباری، این سهم به ۱۷.۳ درصد می‌رسد.

این رقم در حالی است که حجم کل تسهیلات ۶۵.۹ درصد رشد کرده. یعنی سفره وام‌های بانکی بزرگ‌تر شده، اما سهم وام‌های کوچک و خرد از این سفره، همچنان محدود مانده است.

حالا سؤال این است: رشدی که عمدتاً به جیب بنگاه‌های بزرگ و هزینه‌های جاری می‌رود، چه اثری بر سفره خانوار و قدرت خرید مردم دارد؟ پاسخ این سؤال را باید در آمار ماه‌های آینده جستجو کرد.