هم‌بانکی؛ اتحادی که بانک‌ها را از رقابت به هم‌افزایی می‌رساند

به گزارش بنکر، دوازدهمین رویداد تراکنش ایران، میزبان نشستی تخصصی با عنوان «هم‌بانکی؛ قاب‌بندی مجدد مرزهای بانکداری بر مبنای اتحادهای راهبردی و شایستگی‌محوری» بود.

این نشست با حمایت شرکت ارتباط فردا و حضور محمد ربیع‌زاده، عضو هیئت‌مدیره هلدینگ ارتباط فردا، مهدی باستان، مدیرعامل این هلدینگ و استاد دانشگاه صنعتی شریف، محمدعلی رستگار، عضو هیئت‌مدیره بانک اقتصاد نوین و استاد دانشگاه تربیت مدرس، و پیام حنفی‌زاده، استادتمام دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.

در این نشست، هم‌بانکی رویکردی فراتر از برون‌سپاری و همکاری‌های مقطعی معرفی شد. رویکردی مبتنی بر اتحادهای راهبردی، شناسایی شایستگی‌های مکمل، اشتراک ظرفیت‌ها و خلق ارزش مشترک.

به زبان ساده، بانک‌ها به جای اینکه هر کدام جداگانه همه زیرساخت‌ها را بسازند، توانمندی‌های متفاوت خود را کنار هم می‌گذارند.

مهدی باستان، مدیرعامل هلدینگ ارتباط فردا، در آغاز نشست تفاوت برون‌سپاری و اتحاد راهبردی را تشریح کرد.

به گفته او، برون‌سپاری عمدتاً با هدف کاهش هزینه، افزایش بهره‌وری و تسریع فرایندها انجام می‌شود. اما در اتحادهای راهبردی، سازمان‌ها با ترکیب توانمندی‌های متمایز خود به دنبال ارزش‌هایی هستند که تحقق آن‌ها به‌صورت مستقل دشوار یا پرهزینه است.

باستان شناسایی شایستگی‌های متمایز شرکا، هم‌سویی منافع، تعریف اهداف مشترک و استقرار سازوکار حکمرانی مشخص را از الزامات شکل‌گیری اتحادهای پایدار دانست.

او تأکید کرد که موفقیت این همکاری‌ها صرفاً به انعقاد توافق‌نامه محدود نمی‌شود، بلکه به مدیریت هدفمند و پایدار روابط میان شرکا وابسته است.

این مدیر بانکی همچنین از فازبندی هم‌بانکی خبر داد. در فاز نخست، اتحاد راهبردی یک بانک با بازیگران زنجیره ارزش خدمات بانکی مورد تأکید است. در فازهای بعدی، این اتحاد می‌تواند دو بانک را فراتر از زنجیره و در طول شبکه ارزش در بر بگیرد؛ مدلی که به مفهوم «هم‌رقابتی» (Coopetition) نزدیک می‌شود. یعنی رقبا هم‌زمان با هم رقابت و همکاری می‌کنند.

باستان اجرای موفق هم‌بانکی را در گرو حرکت در مسیر یک نظام مدیریت تغییر دانست. نظامی که در آن باید روی مزایای اتحادهای راهبردی با رعایت محدودیت‌ها تمرکز شود.

او پیشنهاد کرد که این حرکت به‌صورت نرم و مرحله‌بندی‌شده آغاز شود و از اصرار بر زمینه‌های پرریسک و حساس فعالیت مشترک اجتناب شود.

هم‌رقابتی؛ وقتی رقبا شریک می‌شوند

محمدعلی رستگار، عضو هیئت‌مدیره بانک اقتصاد نوین، در ادامه نشست مفهوم هم‌رقابتی را مطرح کرد.

او با اشاره به تجربه سایر صنایع گفت: بانک‌ها می‌توانند ضمن حفظ استقلال سازمانی و مزیت‌های رقابتی خود، در حوزه‌هایی که اشتراک منابع موجب افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها می‌شود، از ظرفیت‌های یکدیگر بهره‌مند شوند.

رستگار محدود ماندن همکاری‌های بانکی در الگوهای سنتی مانند تشکیل کنسرسیوم و تأمین مالی مشترک را یکی از ویژگی‌های تعاملات گذشته دانست.

به گفته او، هم‌بانکی می‌تواند با عبور از این چارچوب، زمینه توسعه همکاری‌ها در حوزه‌های عملیاتی، خدماتی و مالی را فراهم کند. نتیجه چیست؟ کاهش موازی‌کاری و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های موجود.

زیرساخت مشترک؛ ضرورت تغییر نگرش

در بخش پایانی نشست، پیام حنفی‌زاده، استادتمام دانشگاه علامه طباطبایی، ابعاد سازمانی و ساختاری هم‌بانکی را بررسی کرد.

وی اتحادهای راهبردی را نیازمند تصمیم‌گیری در سطوح عالی مدیریتی دانست و بر ضرورت تغییر نگرش بانک‌ها نسبت به مالکیت مستقل زیرساخت‌ها تأکید کرد.

حنفی‌زاده با اشاره به تحولات فناوری و تغییر انتظارات مشتریان اظهار داشت: بانک‌ها برای توسعه خدمات جدید الزاماً نباید تمامی زیرساخت‌ها را به‌صورت مستقل تأمین کنند. آن‌ها می‌توانند با بهره‌گیری از ظرفیت‌های مشترک، تبادل دانش و استفاده از توانمندی‌های سایر مجموعه‌ها، سرمایه‌گذاری‌های تکراری را کاهش دهند و توان نوآوری خود را توسعه دهند.

این استاد دانشگاه همچنین مفهوم «هم‌شکلی نهادی» (Isomorphism) را تشریح کرد. یعنی بانک‌ها به دلیل فعالیت تحت قوانین و الزامات نظارتی مشترک، ساختارهای مشابهی پیدا می‌کنند. اما در کنار این شباهت‌ها، هر بانک دانش و قابلیت‌های تخصصی متفاوتی دارد که می‌تواند مبنای همکاری‌های مکمل باشد.

حنفی‌زاده گسترش زیست‌بوم مالی و توسعه همکاری میان بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، کارگزاری‌ها و مجموعه‌های فناوری اطلاعات را از الزامات الگوهای جدید کسب‌وکار دانست.

او تحقیق‌وتوسعه، خلاقیت و نوآوری را از شایستگی‌هایی برشمرد که از طریق اتحادهای راهبردی و تبادل دانش تقویت می‌شوند.

هم‌بانکی؛ الگویی برای آینده

مجموع مباحث این نشست نشان داد که تحول در صنعت بانکداری بیش از گذشته به بازنگری در الگوهای سنتی تعامل وابسته است. هم‌بانکی می‌تواند الگویی نوین برای هم‌افزایی میان بازیگران صنعت مالی باشد. الگویی که توسعه نوآوری، ارتقای بهره‌وری و خلق ارزش پایدار را هدف گرفته است.

شرکت ارتباط فردا با حمایت از برگزاری این نشست، بر اهمیت شکل‌گیری همکاری‌های راهبردی و حرکت به سوی زیست‌بومی مبتنی بر هم‌افزایی و شایستگی‌محوری تأکید کرد.

گفتنی است دوازدهمین رویداد تراکنش ایران از ۱۰ تا ۱۲ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در مرکز آفرینش‌های فرهنگی تهران برگزار می‌شود. این رویداد با مشارکت بیش از ۱۰۰ بانک و شرکت فعال، میزبان ۲۵ نشست تخصصی و بیش از ۱۰۰ سخنرانی است.