به گزارش بنکر (Banker)، مرتضی افقه، اقتصاددان و عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، در گفتوگو با «جهانصنعت» با تشریح مهمترین ابعاد فرسایش معیشتی در ایران تأکید کرد که علت سقوط قدرت اقتصادی خانوارها و آبشدن طبقه متوسط نه تحریمها، بلکه نوع حکمرانی و اولویتگذاریهای نادرست سه دهه اخیر است؛ اولویتهایی که به جای رفاه، زیر سایه سیاست و ایدئولوژی تعریف شدهاند.
او تشدید و استمرار تورم بالای ۳۰ درصدی را عامل ایجاد «تورم انباشته» دانست و هشدار داد که سقوط پیدرپی لایههای طبقه متوسط به زیر خط فقر، ساختار اجتماعی ایران را به سمت فربهشدن طبقه فقیر سوق میدهد و این روند، آینده کشور را تهدید میکند.
طبقه متوسط در سراشیبی سقوط
افقه یادآور شد که طبقه متوسط همواره موتور توسعه، حافظ ثبات اجتماعی و پایه مشارکت سیاسی بوده اما کاهش درآمد واقعی، افت پسانداز و فشارهای معیشتی کارکردهای این طبقه را مختل کرده است.
به گفته او، طبقه متوسط از آنجا که دارای درآمد پایدار، توان پسانداز و ظرفیت تربیت نیروی انسانی متخصص است، نقشی کلیدی در توسعه دارد. اما کاهش توان اقتصادی، سلامت، آموزش و کارایی این طبقه را هدف قرار داده و نسلهای بعدی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
تحریم یا حکمرانی؛ مسأله اصلی کدام است؟
این اقتصاددان با رد نگاههای رایج درباره نقش غالب تحریمها گفت:
«تحریمها تنها بیکفایتیها و سوءتدبیرهای چند دههای را عریان کردند. درآمدهای نفتی، سالها ناکارآمدی مدیریتی را پنهان نگاه داشته بود.»
او افزود که ریشه مشکلات اقتصادی ایران فلسفی و نگرشی است زیرا اولویت تصمیمها و تخصیص منابع براساس ایدئولوژی انجام شده نه رفاه مردم.
چرا طبقه متوسط سریعتر از همه سقوط میکند؟
افقه توضیح داد که طبقه متوسط به دلیل گستردگی جمعیتی، نخستین قربانی بیثباتی اقتصادی است و با هر موج تورمی، یکی از لایههای آن به زیر خط فقر سقوط میکند. این روند میتواند آینده توسعه را با چالش جدی روبهرو کند.
ایران؛ موردی متفاوت از همه جهان
وی تأکید کرد که وضعیت ایران را نمیتوان با هیچ کشور دیگری مقایسه کرد:
«نوع حکمرانی در ایران ویژه است و الگوهای تقلیدی و نسخههای اقتصادی کشورهای دیگر، بدون توجه به ساختار ایران، سالهاست مشکلات را حل نکرده و تنها منجر به اتلاف منابع شدهاند.»
موتور اصلی سقوط طبقاتی
این اقتصاددان با اشاره به تورم مزمن بالای ۳۰درصدی طی هشت تا ده سال اخیر گفت:
«تورم تلنبارشده، سفره مردم را سالبهسال خالیتر و طبقه متوسط را بهشدت کوچک کرده است.»
او هشدار داد که زور تورم، طبقه متوسط را به سمت فقر هل داده و ترکیب جمعیتی کشور را تغییر داده است.
نسخهدرمانی غلط
افقه نسخههای اقتصادی رایج را ناکارآمد دانست و گفت:
«مشکلات اقتصادی ایران منشأ غیراقتصادی دارد. سیاستهای پولی و مالی کلاسیک تنها ۲۰ تا ۳۰ درصد اثر موقت دارند. ریشه بحران، نگرشها، اولویتها و نحوه حکمرانی است.»
امید مشروط به تغییر ریشهها
این اقتصاددان آینده طبقه متوسط را بحرانی دانست و هشدار داد:
«اگر ریشههای فکری و ساختاری اصلاح نشود، نهتنها طبقه متوسط بلکه آینده کل کشور در معرض خطر خواهد بود.»
به گفته او، رفع تحریمها تنها یک فرصت موقت است و بدون اصلاح نگرش سیاستگذاران، کیفیت حکمرانی، انتخاب مدیران و شیوه تخصیص منابع، هیچچیز پایدار نخواهد شد.
دیدگاهها