به گزارش بنکر، جدیدترین آمار میگوید مطالبات غیرجاری ۲۲ بانک کشور به ۹۳۰ هزار میلیارد تومان رسیده. یعنی نزدیک به یک هزار میلیارد تومان پول مردم و سپردهگذاران، در دل ترازنامهها خوابیده و برنمیگردد.
نکته نگرانکنندهتر اینکه این رقم نسبت به پارسال، جهشی ۴۰ درصدی داشته. ۴۰ درصد! یعنی فقط در یک سال، معوقات بانکی یک جهشِ حسابی خورده.
اما سؤال اینجاست: این همه پول دست کیست؟
تمرکز عجیب بدهی در دست عدهای محدود
مردم معمولاً فکر میکنند معوقات بانکی یعنی همان اقساط عقبافتاده وامهای ازدواج یا خرید کالا. اما آمار چیز دیگری میگوید. نزدیک به ۲۸.۵ درصد از کل این ۹۳۰ همت، یعنی حدود ۲۲۹.۷ همت، فقط در اختیار ۱۷۳ شخص حقیقی و حقوقی است. ۱۷۳ نفر! این یعنی ۰.۰۰۰۰۱ درصد از جمعیت کشور، مالک نزدیک به یکسوم کل معوقات بانکی هستند.
از این ۱۷۳ نفر، ۶۱ نفرشان بدهی بالای ۱۰۰۰ میلیارد ریال دارند. بدهی این ۶۱ نفر به تنهایی ۱۵۲.۴ همت است که ۱۸.۹ درصد کل معوقات را تشکیل میدهد. ۱۱۲ نفر دیگر هم بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیارد ریال بدهکارند که معادل ۷۷.۳ همت میشود.
یک بانک، نصف بدهیها
اما قضیه به اینجا ختم نمیشود. شنیدهها و آمارهای ناترازی نشان میدهد توزیع این معوقات در بین بانکها هم اصلاً عادلانه نیست. یک بانک، به تنهایی بیش از ۵۰۰ همت از این ۹۳۰ همت را یدک میکشد. یعنی بیش از نیمی از کل معوقات، روی دوش یک بانک است. این یعنی یک زلزله مالیِ کوچک در همان بانک، میتواند کل سیستم را با بحران مواجه کند.
رانتخورها یا وامبگیران واقعی؟
این آمارها یک حقیقت تلخ را روشن میکند. مشکل اصلی نظام بانکی، وامهای خرد مردمی نیست. بله، تورم و فشار اقتصادی روی مردم تأثیر گذاشته، اما منبع اصلی انجماد منابع، بنگاههای بزرگ، شرکتهای دانهدرشت خصوصی و مجموعههای مرتبط با نهادهای دولتی هستند. آنها یا نمیخواهند پول را برگردانند یا توانش را ندارند. نتیجهاش هم این شده که چرخه تسهیلاتدهی بانکها به تولید و مردم جدید، قفل شده. بانک پولی ندارد که به متقاضیان جدید وام بدهد، چون سرمایهاش در دست همین ۱۷۳ نفر خوابیده.
حرف آخر…
با این اوصاف، دیگر نمیشود گفت معوقات بانکی مشکلِ مردم عادی است. ۱۷۳ نفر، ۲۲۹ همت پول را حبس کردهاند. ۶۱ نفر از آنها، نزدیک به ۲۰ درصد کل معوقات را به خود اختصاص دادهاند. و یک بانک دولتی، بیش از ۵۰۰ همت از این بدهیها را حمل میکند. تا وقتی این ساختار شکسته نشود، تا وقتی با این بدهکاران کلان برخورد جدی نشود، شبکه بانکی کشور نفسکشیدن را فراموش خواهد کرد. و این یعنی تولید، یعنی معیشت، یعنی سفره مردم، قربانی یک رانتِ پنهان میشود.
دیدگاهها