رتبه اعتباری متوسط چقدر سقف وام را کاهش می‌دهد؟

به گزارش بنکر، بانک‌ها برای ارزیابی ریسک مشتری، از سیستم رتبه‌بندی اعتباری استفاده می‌کنند. این سیستم از A1 تا E3 ادامه دارد. رتبه‌های A و B ریسک پایین دارند. رتبه‌های C در میانه جدول قرار می‌گیرند و رتبه‌های D و E ریسک بالا را نشان می‌دهند.

حالا C3 پایین‌ترین پله گروه C است. یعنی فرد از C1 و C2 ضعیف‌تر است، اما هنوز به منطقه خطر جدی نرسیده است.

سیاوش رضایی، کارشناس بانکی، این وضعیت را این‌طور توصیف می‌کند: «C3 مثل چراغ زرد راهنمایی است. نه می‌گوید بایست، نه می‌گوید برو. می‌گوید با احتیاط حرکت کن.»

چه چیزی فرد را به C3 می‌رساند؟

این سؤال یک جواب ساده ندارد. سیستم اعتبارسنجی چندین فاکتور را با هم می‌سنجد.

اول از همه، نظم در پرداخت اقساط. کسی که چند بار قسطش را با تأخیر داده، این رفتار در کارنامه‌اش ثبت می‌شود.

دوم، حجم تعهدات مالی. اگر فردی ناگهان چند وام و قسط روی دوشش بیفتد، امتیازش پایین می‌آید. جالب اینجاست که خودِ گرفتن وام امتیاز را بالا نمی‌برد. آنچه مهم است، نحوه بازپرداخت است.

سوم، سابقه چک. چک برگشتی یک علامت منفی واضح در پرونده اعتباری است.

چهارم، طول سابقه اعتباری. کسی که سال‌ها وام گرفته و منظم پس داده، کارنامه پربارتری دارد. در مقابل، فردی که سابقه‌اش کوتاه است، ارزیابی‌اش سخت‌تر می‌شود.

و در نهایت، اطلاعات جانبی مثل بیمه، سوابق قضایی و درآمد هم در مدل اعتبارسنجی نقش دارند. پس نمی‌توان گفت C3 فقط یک علت دارد.

آیا با C3 می‌شود وام گرفت؟

بله. C3 به معنای تحریم بانکی نیست. بانک‌ها فقط به یک عدد نگاه نمی‌کنند.

نوع وام، مبلغ درخواستی، درآمد فرد، توان بازپرداخت، سابقه او در همان بانک، وثیقه و سیاست اعتباری بانک، همه در تصمیم نهایی دخیل هستند.

رضایی در این باره می‌گوید: «متقاضیان C3 معمولاً با محدودیت ۳۰ تا ۵۰ درصدی در مبلغ وام روبه‌رو می‌شوند. اما این عدد بسته به بانک و نوع تسهیلات فرق می‌کند.»

یکی از متقاضیان که رتبه C3 دارد، تجربه‌اش را این‌طور تعریف می‌کند: «فکر می‌کردم پرونده‌ام بسته شده. اما بانک با شرایط متفاوتی وام را پرداخت کرد. فقط مبلغش کمتر از چیزی بود که انتظار داشتم.»

راه‌های بهبود رتبه C3

هیچ راه میانبری برای بهبود رتبه اعتباری وجود ندارد. این کار زمان می‌برد. اما چند اقدام عملی می‌تواند مسیر را هموار کند.

اول، نظم در پرداخت. از این به بعد اجازه ندهید هیچ قسطی با تأخیر پرداخت شود. تاریخ سررسیدها را جایی یادداشت کنید.

دوم، تعیین تکلیف بدهی‌های معوق. اگر قسط عقب‌افتاده دارید، اول آن را تسویه کنید. اما انتظار نداشته باشید رتبه‌تان بلافاصله عوض شود.

سوم، از تعهدات جدید غیرضروری پرهیز کنید. گرفتن وام جدید به بهانه «بهبود رتبه» اشتباه است. این کار حتی می‌تواند اوضاع را بدتر کند.

چهارم، وضعیت چک‌های برگشتی را روشن کنید.

و پنجم، گزارش اعتباری خود را دقیق بخوانید. شاید یک بدهی که قبلاً تسویه کرده‌اید، همچنان در گزارش به‌روز نشده باشد. در این صورت، باید به بانک مربوطه مراجعه و درخواست اصلاح کنید.

چه مدت طول می‌کشد رتبه بهتر شود؟

پاسخ دقیقی برای این سؤال وجود ندارد. به علت C3، سابقه فرد و سرعت به‌روزرسانی داده‌ها بستگی دارد.

اگر اشتباهی در گزارش باشد، اصلاح آن سریع‌تر انجام می‌شود. اما اگر C3 نتیجه رفتار مالی چندساله باشد، بهبود آن هم چند ماه تا چند سال زمان می‌برد.

نکته کلیدی این است: رتبه اعتباری مثل یک کارنامه است. برای عوض کردن کارنامه، باید رفتار جدیدی بسازید. پاک کردن گذشته ممکن نیست.

آیا پرداخت بدهی، رتبه را فوری عوض می‌کند؟

خیر. تسویه بدهی یک قدم مثبت است، اما کافی نیست. سیستم اعتبارسنجی به رفتار گذشته هم نگاه می‌کند.

فرض کنید فردی به دلیل چند تخلف مالی در C3 گیر کرده است. امروز همه بدهی‌اش را می‌پردازد. این اقدام خوب است. اما سیستم همچنان سابقه او را در نظر می‌گیرد.

به جای دنبال کردن راه‌حل فوری، بهتر است یک دوره طولانی از پرداخت منظم را شروع کنید.

رتبه اعتباری، آینه رفتار مالی شماست

رتبه اعتباری ثروت شما را نشان نمی‌دهد. ممکن است فردی میلیاردها تومان دارایی داشته باشد، اما به خاطر بی‌نظمی در بدهی‌ها رتبه‌اش پایین باشد.

در مقابل، فردی با درآمد متوسط می‌تواند به دلیل نظم در پرداخت‌ها، کارنامه بهتری داشته باشد.

پس اگر C3 دارید، مسئله اصلی یک حرف و عدد نیست. مسئله الگویی است که شما را به این نقطه رسانده. تا وقتی آن الگو عوض نشود، رتبه هم عوض نمی‌شود.