به گزارش بنکر (Banker)، شاید باورکردنی نباشد، اما طبق آخرین آمارهای منتشر شده، وضعیت اعتباری اکثر مردم ایران بسیار بهتر از آن چیزی است که تصور میشود. از حدود ۵۳ میلیون نفر بالای ۱۸ سال که فرآیند اعتبارسنجی را پشت سر گذاشتهاند، آمار بسیار امیدوارکنندهای به دست آمده است.
بیایید نگاهی دقیقتر به این اعداد بیندازیم تا ببینیم جایگاه شما و همنوعانتان کجاست.
نقشه راه رتبههای اعتباری
سیستم اعتبارسنجی بانک مرکزی افراد را بر اساس سابقه مالیشان در ۵ دستهبندی اصلی قرار میدهد. این رتبهها از A (بهترین) تا E (ضعیفترین) تغییر میکنند. آمار فعلی به شرح زیر است:
رتبه A (عالی): ۲۸ درصد از افراد
رتبه B (خوب): ۳۰ درصد از افراد
رتبه C (متوسط): حدود ۲۵.۲ درصد
رتبه D (ضعیف): حدود ۱۱ درصد
رتبه E (بسیار ضعیف): ۴.۸ درصد
نتیجهگیری ساده: اگر شما در رتبههای A یا B قرار دارید، یعنی جزو بیش از ۵۸ درصد مردم ایران هستید که به عنوان «خوشحساب» شناخته میشوند. این یعنی از نظر سیستم بانکی، شما ریسک پایینی دارید و برای دریافت وامهای مختلف، مشکل اساسی نخواهید داشت.
پارادوکس بانکها
اینجا جایی است که یک چالش بزرگ وجود دارد. طبق قوانین و مقررات بانک مرکزی، برای دریافت وامهای خرد، تنها نیاز به یک ضامن است. حتی برای افراد با رتبه اعتباری بالا (A و B)، انتظار میرود که فرآیند دریافت وام سادهتر شود.
اما واقعیت در شعب بانکها متفاوت است. بسیاری از بانکها همچنان از افرادی که رتبه اعتباری عالی دارند نیز ۲ یا ۳ ضامن درخواست میکنند. این موضوع نشاندهنده یک شکاف بین «قوانین مصوب» و «رویههای اجرایی بانکها» است. اگرچه گزارش اعتبارسنجی برای صدور دسته چک الزامی است، اما برای پرداخت تسهیلات (وام)، استفاده از این گزارش الزامی نیست و بانکها اختیار بیشتری دارند.
سابقه بدحسابی چقدر در پرونده میماند؟
نگران سابقه مالی گذشته خود هستید؟ خبر خوب این است که سیستم اعتبارسنجی انعطافپذیر است. اگر سابقه بدحسابی داشتهاید (مثل عدم پرداخت اقساط یا برگشت خوردن چک)، این مورد به مدت ۶ ماه در پرونده اعتبارسنجی شما باقی میماند.
اما نکته کلیدی اینجاست: اگر پس از این ۶ ماه، بدهی خود را تسویه کنید و رفتار مالی منظمی داشته باشید، این سابقه منفی از پرونده شما پاک میشود. این یعنی هر کسی میتواند با اصلاح رفتار مالی، رتبه اعتباری خود را بهبود بخشد.
چه کاری میتوانید انجام دهید؟
بررسی رتبه خود: حتماً رتبه اعتباری خود را از سامانههای معتبر استعلام بگیرید.
تسویه بدهیها: اگر سابقه بدحسابی دارید، سریعاً آن را تسویه کنید تا ۶ ماه صبر کنید تا پاک شود.
مذاکره با بانک: اگر رتبه A یا B دارید و بانک ضامن اضافه میخواهد، با اطمینان از قوانین بانک مرکزی صحبت کنید و درخواست کنید که بر اساس رتبه اعتباری شما عمل کنند.
این آمار نشان میدهد که اعتماد به نفس در سیستم بانکی ایران در حال افزایش است، اما هنوز راهی طولانی برای همسانسازی رویههای بانکی با قوانین وجود دارد.
دیدگاهها