به گزارش بنکر (Banker)، بازار ارز ایران در هفتههای اخیر معمایی شده است؛ از یک سو افت شدید صادرات نفت به حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار بشکه در روز، تشدید تنشهای منطقهای و ابهام در روند مذاکرات ایران و آمریکا و از سوی دیگر تثبیت نسبی قیمت دلار در کریدور ۱۷۰ هزار تومانی.
سجاد بوربور، کارشناس بازارهای مالی، در گفتگو با تجارتنیوز دلیل این پدیده را «تله انتظارات مذاکراتی» میداند و معتقد است بازار ارز در کوتاهمدت اسیر سناریوهای احتمالی توافق شده است؛ اما در میانمدت و بلندمدت، متغیرهایی مانند رشد نقدینگی، کاهش درآمدهای ارزی و افت رشد اقتصادی، مسیر متفاوتی را برای دلار ترسیم میکنند.
چرا دلار از کریدور ۱۷۰ هزار تومانی خارج نمیشود؟
بوربور در پاسخ به این سوال که چرا با وجود جنگ و کاهش چشمگیر صادرات نفت، دلار جهش نکرده، به تجارتنیوز گفت: «در زمان جنگ، قیمت دلار حتی تا محدوده ۱۹۰ هزار تومان نیز حرکت کرد. اما در شرایط فعلی، بازار در وضعیت انتظار قرار گرفته و همین موضوع اجازه خروج دلار از محدوده فعلی را نمیدهد.»
به گفته این تحلیلگر، انتظارات در کوتاهمدت نقش اصلی را در بازار ارز بازی میکند. بخشی از فعالان اقتصادی همچنان احتمال میدهند ایران و کشورهای غربی به نوعی تفاهم برسند؛ تفاهمی که میتواند به بازگشایی مسیرهای تجاری، افزایش صادرات نفت و آزادسازی بخشی از منابع بلوکهشده منجر شود.
تهدیدی که هنوز اثر نکرده است
طبق آخرین گزارش بلومبرگ، صادرات نفت ایران در یک ماه گذشته به حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است. این در حالی است که میانگین صادرات نفت ایران پیش از این حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه در روز بود.
بوربور هشدار میدهد: «بخش مهمی از درآمدهای ارزی کشور کاهش یافته است. از سوی دیگر صادرات غیرنفتی نیز به دلیل آسیب دیدن برخی زیرساختهای صنعتی و تولیدی با افت همراه شده است. در نتیجه ورود ارز به کشور نسبت به گذشته کاهش پیدا کرده و این موضوع در میانمدت و بلندمدت میتواند خود را در نرخ ارز نشان دهد.»
علت اصلی تعادل فعلی بازار ارز
اما چرا با وجود افت درآمدهای ارزی، قیمت دلار جهش نکرده است؟ بوربور توضیح میدهد: «در شرایط کنونی شاهد کاهش تقاضای ارزی هستیم. محدودیتهای تجاری و بسته بودن برخی مسیرهای حملونقل باعث شده واردات رسمی، واردات غیررسمی و حتی واردات خدمات نسبت به گذشته کاهش پیدا کند.»
او تأکید میکند: «به همین دلیل با وجود افت درآمدهای ارزی، فشار تقاضا نیز کمتر شده و همین موضوع فعلا نوعی تعادل نسبی در بازار ارز ایجاد کرده است. اما این شرایط نمیتواند برای مدت طولانی ادامه داشته باشد.»
باور غلط درباره آزادسازی منابع بلوکهشده
یکی از باورهای رایج در بازار این است که در صورت توافق، ورود منابع بلوکهشده میتواند به کاهش قابل توجه قیمت دلار منجر شود. اما بوربور این باور را اشتباه میداند.
او توضیح میدهد: «بخش مهمی از این منابع پیش از این در ترازنامه بانک مرکزی لحاظ شده و معادل ریالی آن به اقتصاد تزریق شده است. در نتیجه، آزادسازی این منابع لزوما به معنای ورود مستقیم ارز جدید به چرخه اقتصاد و بازار واردات نخواهد بود و اثر آن بر قیمت دلار محدودتر از چیزی است که برخی تصور میکنند.»
چشمانداز میانمدت و بلندمدت
این تحلیلگر بازارهای مالی با قاطعیت میگوید: «در کوتاهمدت میتوان برای مذاکرات شانس موفقیت یا ناموفق بودن قائل شد و بازار نیز بر همین اساس در یک محدوده مشخص نوسان میکند؛ اما در میانمدت و بلندمدت متغیرهای بنیادی تعیینکننده خواهند بود.»
او فهرست این متغیرها را چنین برمیشمارد: «رشد نقدینگی، کاهش رشد اقتصادی، محدودیت درآمدهای ارزی و کاهش صادرات نفتی عواملی هستند که در نهایت اثر خود را بر قیمت دلار خواهند گذاشت. به همین دلیل رشد قیمت دلار در افق میانمدت و بلندمدت کاملا قابل تصور است. »
قیمت تعادلی دلار
بوربور در بخش دیگری از این گفتگو به ارزش ذاتی دلار اشاره کرد و گفت: «اگر متغیرهای اقتصادی شامل نقدینگی، رشد اقتصادی و تراز ارزی کشور را مبنا قرار دهیم، قیمت تعادلی دلار روی کاغذ در محدوده ۱۳۰ هزار تومان قرار میگیرد.»
توصیه به سرمایهگذاران
آیا سطوح فعلی قیمت دلار برای سرمایهگذاری مناسب است؟ بوربور در پاسخ به این پرسش گفت: «سرمایهگذاری به معنای خرید آینده است و نباید صرفا با نگاه کوتاهمدت انجام شود.»
او افزود: «با توجه به تورم بالای کالا و خدمات، رشد مداوم نقدینگی و چشمانداز اقتصادی موجود، اگر فردی دلار را در محدوده ۱۷۵ هزار تومان خریداری کند و فرض کنیم قیمت دلار تا پایان سال به میانه کریدور بیستم برسد، بازدهی آن از بسیاری از گزینههای بدون ریسک بیشتر خواهد بود.»
با این حال، این کارشناس تأکید کرد: «در شرایط فعلی هیچکس نمیتواند با قطعیت درباره آینده کوتاهمدت اقتصاد و سیاست اظهار نظر کند. به همین دلیل بهترین راهکار تشکیل سبد متنوع دارایی است. در شرایط فعلی وزن طلا، صندوق درآمد ثابت و بخشی از سهام باید در سبد سرمایهگذاری بیشتر باشد. سرمایهگذاران نباید تمام دارایی خود را روی یک بازار متمرکز کنند.»
دیدگاهها