به گزارش بنکر (Banker)، پایان زمستان ۱۴۰۴، فصلی پرچالش برای تمام ارکان جامعه ایران بود. در میان هیاهوی جنگ و فشارهای ناشی از آن، نظام بانکی کشور نقشی حیاتی و گاه دیده نشده ایفا کرد.
اگرچه شهروندان در برخی شعب با ازدحام یا اختلالات مقطعی در سامانههای بانکی روبرو شدند، اما آنچه مسلم است، توقف ناپذیرفتن چرخه اصلی خدمات بانکی است.
این تابآوری، حاصل مجموعهای از تصمیمات راهبردی، اقدامات حمایتی و تلاشهای شبانهروزی کارکنان بانکها بود که در ادامه به تفصیل به آنها خواهیم پرداخت.
بانک صادرات ایران
بانک صادرات ایران، در این دوره حساس، پیشگام اجرای تصمیمات حمایتی بود. یکی از اولین اقدامات، تمدید خودکار تاریخ انقضای سپهرکارتهای مشتریان به مدت سه ماه بود.
این تصمیم هوشمندانه، نیاز به مراجعات حضوری در شرایط جنگی را به شدت کاهش داد و از بار ترافیکی شعب کاست.
علاوه بر این، افزایش سقف برداشت از دستگاههای خودپرداز به ۵۰۰ هزار تومان، گامی مهم در پاسخ به افزایش تقاضا برای پول نقد در شرایط اضطراری بود.
بخشش جرایم تسهیلات
در اقدامی که تاثیر مستقیمی بر زندگی بسیاری از خانوارها داشت، بانک صادرات بخشش جرایم تاخیر در بازپرداخت تسهیلات خرد را، از جمله برای وامهای ازدواج، فرزندآوری و ودیعه مسکن، در دستور کار قرار داد.
این اقدام، فرصتی برای تنفس مالی کوتاهمدت فراهم آورد و فشار اقتصادی ناشی از تاخیر در پرداخت اقساط را برای این گروه از وامگیرندگان کاهش داد.
همچنین، افزایش سقف خرید اینترنتی با رمز دوم ثابت، انجام تراکنشهای غیرحضوری را تسهیل بخشید و به کاهش مراجعات حضوری کمک شایانی کرد.
بانک تجارت
بانک تجارت نیز در خط مقدم مدیریت شرایط بحران قرار گرفت. با فعالسازی کمیته پدافند غیرعامل، این بانک تلاش کرد تا ریسکهای ناشی از تهدیدات فیزیکی و سایبری را به حداقل برساند. یکی از برجستهترین اقدامات بانک تجارت، پذیرش مسئولیت خدمات پرداخت حقوق حدود ۸۰۰ هزار نفر از حقوقبگیران بانک سپه بود.
این همکاری عملیاتی میان دو بانک، نمونهای درخشان از همبستگی در شرایط اضطراری بود که تضمین کرد حقوق کارکنان بدون وقفه پرداخت شود.
پایا و چکهای برگشتی
سامانه پایا، به عنوان یکی از ستونهای اصلی انتقال وجه بینبانکی، در روزهای پایانی سال ۱۴۰۴ فعال نگه داشته شد. این اقدام در سطح جهانی نیز حائز اهمیت است، زیرا در بسیاری از بحرانها، چرخههای تسویه بینبانکی با توقف مواجه میشوند.
بانک تجارت با حفظ پایا، جریان نقدینگی را روان نگه داشت. علاوه بر این، تعلیق موقت محدودیتهای ناشی از چکهای برگشتی، به فعالان اقتصادی کمک کرد تا در شرایط جنگی با کمبودهای مالی شدید روبرو نشوند و چرخ کسبوکارشان همچنان بچرخد.
بانک مسکن
در حوزه مسکن، بانک مسکن نقشی بیبدیل در حمایت از خانوارهایی که از حملات آسیب دیده بودند، ایفا کرد. طراحی تسهیلات قرضالحسنه “ودیعه مسکن موقت جنگ رمضان” با سقفهای ۳۰۰ تا ۷۰۰ میلیون تومان بسته به منطقه، نشان از درک عمیق این بانک از نیازهای فوری مردم داشت. این تسهیلات، یاریرسان مالکان و مستاجرانی بود که خانههایشان در جریان حملات آسیب دیده بود.
سرمایهگذاری در ساخت و ساز
بانک مسکن با اختصاص دو هزار میلیارد تومان اعتبار داخلی برای اجرای طرح ودیعه مسکن موقت، حمایت خود را از آسیبدیدگان نشان داد. اما این تنها بخشی از اقدامات بود. این بانک همزمان اطمینان حاصل کرد که پرداخت تسهیلات به پروژههای نهضت ملی مسکن متوقف نشود. در همین راستا، بیش از دو و چهار دهم تریلیون تومان (۲.۴ همت) تسهیلات به پیمانکاران این طرح در ایام جنگ پرداخت شد تا روند ساخت و ساز متوقف نگردد و آینده مسکن کشور تضمین شود.
سپر دفاع در برابر شایعات
یکی از ابعاد حیاتی مدیریت بحران، ارتباط مؤثر و اطلاعرسانی شفاف با مشتریان است. در شرایطی که شبکههای اجتماعی جولانگاه شایعات هستند، نبود اطلاعات دقیق میتواند اضطراب عمومی را تشدید کند.
بانک سپه
بانک سپه در این زمینه پیشگام بود. از ابتدای جنگ، این بانک بیش از صد محتوای خبری و اطلاعیه رسمی در رسانههای گوناگون منتشر کرد تا وضعیت شعب کشیک و سامانههای خدماتی را به اطلاع عموم برساند.
مرکز ارتباط با مشتریان این بانک با شماره ۱۵۵۷ به صورت شبانهروزی فعال بود تا به سوالات و دغدغههای مشتریان پاسخ دهد.
تعامل گسترده بانک سپه با رسانهها و انتشار گزارشهای متعدد از روند خدمترسانی، نقش مهمی در مدیریت فضای روانی جامعه ایفا کرد و اطمینان خاطر را به مردم بازگرداند که شبکه بانکی در حال فعالیت و خدمترسانی است.
بانک ملت و قرضالحسنه مهر ایران
بانک ملت نیز با تمدید خودکار کارتهای منقضی شده در اسفند ۱۴۰۴، از مراجعات غیرضروری به شعب جلوگیری کرد.
همچنین بانک قرضالحسنه مهر ایران نیز با فعال نگه داشتن شعب کشیک و ارائه خدمات قرضالحسنه به اقشار مختلف، نقش خود را در تأمین نیازهای مالی خرد در این دوران ایفا نمود.
جنگ سایبری
در کنار تمام اقدامات حمایتی و عملیاتی، تهدیدهای سایبری یکی از بزرگترین چالشهای شبکه بانکی در جنگ ۱۴۰۴ بود. حملات به زیرساختهای دیجیتال، به ابزاری کلیدی در جنگهای مدرن تبدیل شده است و شبکه بانکی، با اتکای گسترده به سامانههای الکترونیکی، هدفی بالقوه محسوب میشد.
مقابله با حملات؛ از فایروال تا پایش مداوم
گزارشها حاکی از حملات سایبری به برخی بانکها بود که با هدف نفوذ به پورتهای ارتباطی و سرورها، قصد اختلال در عملکرد سامانههای بانکی را داشتند. در این شرایط، بانک مرکزی و وزارت اقتصاد با فعالسازی پروتکلهای اضطراری امنیتی، تلاش مضاعفی برای جلوگیری از گسترش این حملات به کار گرفتند.
تقویت فایروالها، محدودسازی دسترسی به پورتهای حساس و پایش مداوم ترافیک شبکه، از جمله اقداماتی بود که برای افزایش ضریب امنیتی سامانهها صورت گرفت. این اقدامات مؤثر، باعث شد تا اختلالهای ایجاد شده در مدت کوتاهی کنترل شده و خدمات اصلی بانکی به حالت پایدار بازگردد.
اینترنت محدود؛ دوراهی خدمات دیجیتال
محدودیتهای مقطعی اینترنت، که گاه به عنوان یک اقدام دفاعی در نظر گرفته میشد، خود چالشی برای دسترسی به خدمات دیجیتال بانکی ایجاد کرد. از آنجایی که بخش قابل توجهی از تراکنشهای بانکی به صورت آنلاین انجام میشود، این محدودیتها میتوانست روند ارائه خدمات را کند سازد.
با این حال، توسعه چشمگیر بانکداری الکترونیک در سالهای گذشته، شبکه بانکی را قادر ساخت تا حجم عظیمی از خدمات را همچنان بدون نیاز به مراجعه حضوری ارائه دهد و بدین ترتیب، در حفظ روند عادی زندگی اقتصادی، حتی در شرایط جنگی، نقش حیاتی خود را ایفا نماید.
دیدگاهها