تغییر نقشه ارزی جهان؛ کدام ارزها جای دلار را می‌گیرند؟

به گزارش بنکر (Banker)، سهم دلار آمریکا در ذخایر ارزی جهانی طی سال‌های اخیر به‌طور محسوسی کاهش یافته است؛ روندی که بیش از هر چیز تحت تأثیر افزایش عدم قطعیت‌های سیاسی و تمایل کشورها به تنوع‌بخشی به سبد ذخایر ارزی خود شکل گرفته است. این تحولات نشان می‌دهد که نظام پولی جهانی به‌تدریج در حال تجربه تغییراتی ساختاری است، هرچند دلار همچنان نقش مسلط خود را حفظ کرده است.

آخرین آمار صندوق بین‌المللی پول از ذخایر جهانی

بر اساس داده‌های صندوق بین‌المللی پول (IMF) و گزارش ترکیب ارزی ذخایر رسمی ارز خارجی (COFER)، حجم کل ذخایر ارزی جهان در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۳ تریلیون دلار رسیده است؛ رقمی که بیانگر رشد ذخایر جهانی در مقایسه با دوره‌های قبل است.

سهم دلار آمریکا در حال افت است

در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵، سهم دلار آمریکا از ذخایر ارزی جهانی به ۵۶.۹۲ درصد کاهش یافت. این رقم در سه‌ماهه اول سال گذشته ۵۸.۵۱ درصد و در سه‌ماهه دوم ۵۷.۰۸ درصد ثبت شده بود. نگاهی به روند بلندمدت نشان می‌دهد که سهم دلار از ۷۱.۱۹ درصد در ابتدای سال ۱۹۹۹، به‌طور پیوسته در مسیر نزولی قرار گرفته است.

رشد تدریجی یورو در ذخایر ارزی

در مقابل کاهش سهم دلار، یورو توانسته جایگاه خود را تقویت کند. سهم این ارز اروپایی از ۱۹.۱۲ درصد در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۵، به ۲۰.۲۴ درصد در سه‌ماهه دوم و ۲۰.۳۳ درصد در سه‌ماهه سوم افزایش یافته است؛ رشدی که نشان‌دهنده اعتماد نسبی بانک‌های مرکزی به یورو است.

وضعیت ین ژاپن و یوان چین

سهم ین ژاپن نوسان محدودی داشته و از ۵.۷۳ درصد در سه‌ماهه اول ۲۰۲۵، به ۵.۶۵ درصد در سه‌ماهه دوم کاهش یافته و سپس در سه‌ماهه سوم به ۵.۸۲ درصد رسیده است.
یوان چین نیز پس از افزایش جزئی از ۱.۹۶ درصد به ۱.۹۹ درصد در سه‌ماهه دوم، در سه‌ماهه سوم به ۱.۹۳ درصد کاهش یافته است.

آیا جایگاه دلار به‌عنوان ارز ذخیره جهانی در خطر است؟

افت سهم دلار آمریکا در ذخایر ارزی جهانی، نگرانی‌هایی را درباره آینده این ارز به‌عنوان ارز ذخیره مسلط ایجاد کرده است. با این حال، واقعیت این است که دلار همچنان ستون اصلی معاملات مالی جهان به شمار می‌رود.

ایالات متحده حدود ۱۰ درصد از تجارت جهانی را در اختیار دارد و بیش از نیمی از کل معاملات مالی بین‌المللی با دلار آمریکا انجام می‌شود. اگرچه در برخی مبادلات انرژی استفاده از ارزهای دیگر افزایش یافته، اما بیشتر کالاهای اساسی در بازارهای جهانی همچنان با دلار قیمت‌گذاری می‌شوند.

دلار همچنان پادشاه پرداخت‌های جهانی

طبق داده‌های شبکه سوئیفت، دلار آمریکا در دسامبر سال گذشته ۵۰.۴۹ درصد از کل پرداخت‌های جهانی را به خود اختصاص داده و همچنان پرکاربردترین ارز جهان باقی مانده است. پس از آن، یورو با ۲۱.۹ درصد، پوند استرلینگ با ۶.۷۳ درصد، دلار کانادا با ۳.۴۴ درصد، ین ژاپن با ۳.۴۲ درصد و یوان چین با ۲.۷۲ درصد قرار دارند.

چرا مدیران ذخایر به دنبال تنوع‌بخشی هستند؟

تحلیل استیون کامین از روند کاهش ذخایر دلاری

استیون کامین، عضو ارشد مؤسسه امریکن اینترپرایز و کارشناس اقتصاد کلان جهانی، معتقد است بخش قابل‌توجهی از کاهش سهم دلار ناشی از تصمیم مدیران ذخایر برای افزودن ارزهای غیرسنتی مانند دلار کانادا و دلار استرالیا به سبد ذخایرشان است. به گفته او، برخی کشورها مانند سوئیس که سطح ذخایر خود را افزایش داده‌اند، ترجیح داده‌اند سهم دلار را کمتر از گذشته نگه دارند. کاهش ارزش دلار نیز عامل دیگری در این روند به شمار می‌رود.

نقش عدم قطعیت‌های سیاسی از نگاه فیچ

اولو سونولا، رئیس تحقیقات اقتصادی آمریکا در آژانس اعتبارسنجی فیچ، کاهش سهم دلار در ذخایر جهانی را نتیجه فضای پرابهام سیاست‌گذاری در سال گذشته می‌داند. عواملی مانند تعرفه‌های تجاری، ریسک‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی‌ها درباره وضعیت مالی ژاپن و نقش احتمالی آمریکا در تثبیت آن، از جمله دلایل اصلی این عدم قطعیت‌ها هستند.

سونولا تأکید می‌کند که ارزش اسمی دلار آمریکا هنوز در محدوده میانگین‌های بلندمدت ۱۰ و حتی ۵۰ ساله قرار دارد، اما حاشیه‌های سود دستخوش تغییر شده‌اند و در صورت تداوم نااطمینانی‌های سیاسی، این روند می‌تواند ادامه‌دار باشد.

منبع: ایسنا