بدترین سناریوی اقتصادی ایران رخ داد؛ فقیرترها فقیرتر شدند

به گزارش بنکر (Banker)، تحلیل‌های اقتصادی نشان می‌دهد که نابرابری در توان تحمل فشار کاهش هزینه‌ها میان دهک‌های مختلف جامعه ایران به شدت افزایش یافته است. نسبت هزینه‌های سه دهک بالای درآمدی به سه دهک پایین از ۲.۶۵ در سال ۱۳۹۰ به ۳.۲ در سال ۱۴۰۳ رسیده است؛ رقمی که رشد ۲۱ درصدی شکاف اقتصادی میان این دو گروه را نشان می‌دهد.

کاهش قدرت خرید دهک‌های پایین

در طول این سال‌ها، هزینه سالانه دهک‌های پایین جامعه به طور قابل توجهی کاهش یافته است. بر اساس قیمت پایه سال ۱۴۰۳، هزینه سالانه ۳۰ درصد فقیر جامعه از ۱۵۵ میلیون تومان در سال ۱۳۹۰ به ۱۲۳ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است که معادل کاهش ۲.۷ میلیون تومان در ماه است. این کاهش نشان‌دهنده افت شدید قدرت خرید اقشار کم‌درآمد و فشار روزافزون بر زندگی روزمره آنهاست.

چهار سناریو برای فقر و نابرابری

اقتصاددانان معمولاً چهار مسیر ممکن برای تغییرات فقر و نابرابری را در جوامع بررسی می‌کنند:

1. کاهش همزمان فقر و نابرابری: در این حالت، رشد اقتصادی پایدار، اشتغال‌زا و افزایش دستمزدها، همراه با تقویت حمایت‌های اجتماعی، وضعیت دهک‌های پایین را بهبود می‌بخشد.

2. کاهش فقر اما افزایش نابرابری: اقتصاد رشد می‌کند و درآمد فقرا افزایش می‌یابد، اما دارایی‌ها و مهارت‌های خاص دهک‌های بالا سریع‌تر رشد کرده و شکاف طبقاتی بزرگ‌تر می‌شود.

3. افزایش همزمان فقر و نابرابری: بدترین سناریو که در ایران رخ داده است؛ رکود تورمی، شوک‌های ارزی و بحران‌هایی مثل تحریم یا کرونا باعث کاهش شدید درآمد فقرا و حفظ نسبی وضعیت دهک‌های بالاست.

4. افزایش فقر اما کاهش نابرابری: جامعه فقیرتر می‌شود اما فشار بر دهک‌های بالا بیشتر است؛ فاصله طبقاتی کاهش یافته اما وضعیت عمومی ضعیف‌تر است.

پیامدها و نگرانی‌ها

این روند هشداردهنده نشان می‌دهد که فشار اقتصادی به اقشار کم‌درآمد روزبه‌روز بیشتر می‌شود و بدون اصلاح سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی، شکاف طبقاتی عمیق‌تر خواهد شد.