به گزارش بنکر (Banker)، موسسه بینالمللی شفافیت در تازهترین گزارش سال ۲۰۲۵ خود اعلام کرد که ایران در بین ۱۸۲ کشور جهان در رتبه ۱۵۵ قرار گرفته است.
ایران در گزارش ۲۰۲۴ رتبه ۱۵۳ از ۱۸۰ کشور را کسب کرده بود. با وجود کاهش دو پلهای در رتبهبندی جهانی، نمره ایران در شاخص ادراک فساد همچنان ثابت و برابر با ۲۳ باقی مانده است.
این شاخص، سطح فساد در بخش دولتی را از دیدگاه کارشناسان، تجار و فعالان اقتصادی ارزیابی میکند و برای هر کشور عددی بین صفر تا ۱۰۰ در نظر میگیرد؛ هرچه نمره بالاتر باشد، کشور پاکتر و شفافتر محسوب میشود.
وضعیت جهانی
بیش از دو سوم کشورهای جهان زیر ۵۰ نمره دارند
گزارش شفافیت نشان میدهد که از مجموع کشورها، ۱۲۳ کشور نمرهای زیر ۵۰ دریافت کردهاند؛ این عدد بیانگر گستردگی فساد اداری در سطح جهانی است.
در میان کشورهای پاک، دانمارک، فنلاند و سنگاپور با کسب نمرههای ۸۹، ۸۸ و ۸۴ به ترتیب عنوان شفافترین و کمفسادترین کشورها را به خود اختصاص دادهاند.
بررسی آمریکا: وعدهها و واقعیت
یکی از نکات قابل توجه گزارش سال ۲۰۲۵، افت رتبه و نمره آمریکا در شاخص ادراک فساد بود.
این کشور در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ، با یک پله نزول در رتبه جهانی مواجه شد و رتبه ۳۰ را به خود اختصاص داد.
همچنین، نمره آمریکا در این شاخص از ۶۵ در سال ۲۰۲۴ به ۶۴ در گزارش امسال کاهش یافت. این کاهش نشان میدهد که علیرغم وعدههای دولت ترامپ درباره مبارزه با فساد و رشوهخواری، فساد اداری در سطح دولت او افزایش یافته است.
شاخص ادراک فساد
شاخص ادراک فساد یا Corruption Perceptions Index (CPI)، یکی از معتبرترین ابزارهای بینالمللی برای بررسی فساد است که به صورت سالانه منتشر میشود.
این شاخص بر اساس ارزیابی کارشناسان و تجار، میزان شفافیت و فساد در بخش دولتی کشورها را میسنجد.
بر اساس این شاخص:
-
نمره صفر: بالاترین سطح فساد
-
نمره ۱۰۰: بالاترین شفافیت
همچنین، تغییرات سالانه این شاخص میتواند پیشبینیها و سیاستگذاریهای اقتصادی و اجتماعی کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.
پیامدهای رتبه ایران و آمریکا در شاخص
ایران: ثابت اما نیازمند توجه
ثبات نمره ایران به معنای توقف فساد نیست، بلکه نشاندهنده عدم تغییر محسوس وضعیت شفافیت در بخش دولتی است. این وضعیت میتواند پیامدهایی برای اعتماد سرمایهگذاران و روابط اقتصادی بینالمللی داشته باشد.
آمریکا: وعدهها تحقق نیافت
کاهش نمره آمریکا در دوره ترامپ، چالش شفافیت در بزرگترین اقتصاد جهان را به نمایش گذاشته و نشان میدهد که مبارزه با فساد اداری تنها با وعده و سیاستهای سطحی قابل تحقق نیست.
جمعبندی و نکات کلیدی
-
ایران در شاخص ادراک فساد ۲۰۲۵ با رتبه ۱۵۵ و نمره ۲۳ ثابت ماند.
-
بیش از دو سوم کشورهای جهان نمرهای زیر ۵۰ دارند و فساد گسترده است.
-
کشورهای دانمارک، فنلاند و سنگاپور کمفسادترین کشورها هستند.
-
آمریکا با کاهش رتبه و نمره نشان داد وعدهها به مبارزه با فساد اجرایی نشدهاند.
-
شاخص ادراک فساد، ابزاری مهم برای سیاستگذاری، اعتماد سرمایهگذار و شفافیت بینالمللی است.
این ابزار چه کمکی به کشورها دارد؟
شاخص ادراک فساد (CPI) ابزاری بینالمللی است که به کشورها کمک میکند وضعیت شفافیت و فساد در بخش دولتی خود را بسنجند و تصمیمات کلان اقتصادی و مدیریتی بهتری بگیرند.
۱. سنجش وضعیت واقعی فساد
این شاخص بر اساس نظر کارشناسان، تجار و نهادهای بینالمللی محاسبه میشود و تصویری نسبی از فساد در دولت، دستگاههای اجرایی و نهادهای دولتی ارائه میدهد. با مشاهده نمره خود، کشور میتواند نقاط ضعف و قوت در شفافیت اداری را شناسایی کند.
۲. کمک به جلب اعتماد سرمایهگذاران
سرمایهگذاران داخلی و خارجی همواره به شفافیت و ثبات قوانین اهمیت میدهند. وقتی یک کشور در CPI نمره بالایی داشته باشد:
-
سرمایهگذاران احساس امنیت بیشتری میکنند
-
سرمایهگذاری مستقیم خارجی (FDI) راحتتر انجام میشود
-
رشد اقتصادی پایدارتر میشود
برعکس، نمره پایین میتواند هزینههای اقتصادی و ریسک سرمایهگذاری را افزایش دهد.
۳. ابزار برنامهریزی و سیاستگذاری
دولتها میتوانند با تحلیل روند شاخص:
-
اقدامات ضد فساد را اولویتبندی کنند
-
تغییرات در سیاستهای مالی و بودجهای را بررسی کنند
-
موفقیت یا شکست برنامههای مبارزه با فساد را بسنجند
به طور مثال، اگر نمره CPI یک سال ثابت بماند یا کاهش یابد، نشان میدهد که نیاز به اصلاحات قانونی و شفافیت بیشتر در سیستمهای دولتی وجود دارد.
۴. افزایش شفافیت در سطح بینالمللی
شاخص ادراک فساد باعث میشود که یک کشور در مقایسه جهانی شفافیت خود را بسنجد. این مقایسه به سیاستگذاران کمک میکند تا:
-
قوانین خود را با استانداردهای بینالمللی همراستا کنند
-
رتبه کشور را در چشم جامعه جهانی و سازمانهای بینالمللی ارتقا دهند
۵. آموزش و آگاهی عمومی
وقتی نتایج CPI منتشر میشود، مردم، رسانهها و سازمانهای غیردولتی نیز به وضعیت فساد توجه میکنند. این شفافیت اجتماعی میتواند فشار بر دولت برای اصلاح فرآیندها و کاهش فساد ایجاد کند.
خلاصه:
به طور خلاصه، شاخص ادراک فساد برای یک کشور مفید است زیرا:
-
نقاط ضعف سیستم اداری را نشان میدهد
-
اعتماد سرمایهگذاران را افزایش میدهد
-
ابزار سیاستگذاری و ارزیابی برنامهها فراهم میکند
-
شفافیت بینالمللی و مقایسهای ایجاد میکند
-
آگاهی عمومی را بالا برده و اصلاحات را تسهیل میکند
دیدگاهها