این چک‌ها هیچ ارزشی ندارد!

اغلب مردم به اشتباه تصور می‌کنند که با برگشت زدن چک تمام موارد حقوقی آن به جریان می‌افتد اما به این صورت نیست.

به گزارش بنکر (Banker)، برای نقد کردن چک‌های صیادی، قبل از هر چیزی باید چک در سامانه صیاد ثبت شود. در قسمت پایین سمت چپ چک نوشته شده که «کارسازی این چک منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانه صیاد است».

یعنی چک صیادی بدون ثبت در سامانه هیچ ارزشی ندارد. صادرکننده‌ چک باید هویت‌گیرنده، مبلغ و تاریخ چک را در سامانه ثبت کند تا فرد قادر به برداشت وجه باشد.

ثبت چک در سامانه‌ صیاد تنها با اپلیکیشن‌های معتبر موبایل و سایت بانک امکان‌پذیر است و نحوه ثبت چک‌ در هر کدام از این موارد روند مشابهی دارد.

فرد صادرکننده پس از اینکه اطلاعات لازم را در چک نوشت، باید اطلاعات چک و شخص ذینفع (گیرنده چک) را هم در سامانه صیاد ثبت کند. اول از همه باید صادرکننده چک به یکی از ابزارهای دسترسی به سامانه صیاد مراجعه کند.

پس از احراز هویت، صادرکننده چک باید مندرجات چک را در سامانه صیاد وارد کند و قسمت فیلد (بابت) را پر کند. بعد از طی این مراحل، تأیید و ثبت اولیه چک به انجام می‌رسد و تکمیل می‌شود.

بعد از ثبت اولیه چک توسط صادرکننده در سامانه صیاد، حالا نوبت به گیرنده می‌رسد که ثبت چک را نهایی کند.

گیرنده چک باید با استفاده از اَپ‌های بانکی یا اینترنت‌ بانک، احراز هویت انجام دهد. تاریخ سررسید، مبلغ چک و اطلاعات هویتی فرد گیرنده استعلام گرفته می‌شود. پس از دریافت نتیجه استعلام، چک تأیید یا رد می‌شود.

اگه چک تأیید شود، به معنی این است که ثبت شده و می‌شود آن را نقد کرد اما اگر چک مورد تأیید قرار نگیرد، فرد گیرنده باید یکی از دلیل‌های موجود در سامانه را انتخاب کند و چک را به صادرکننده پس دهد.

نکته مهم این است که هر معامله‌ای انجام و چکی صادر می‌شود، در همان لحظه، باید عملیات ثبت را انجام دهید. احتمال دارد صادرکننده چک بگوید من فردا انجام می‌دهم یا عصر انجام می‌دهم، به‌خصوص اگر فرد غریبه باشد و او را نشناسید و بعدها دسترسی به او نداشته باشید.

در این صورت نمی‌توانید این چک را به بانک ببرید و وجه آن را وصول کنید چون به نام شما ثبت نشده است و چون ثبت نشده، قابلیت برگشت هم نخواهد داشت. شما ناچار هستید الزام طرف را به ثبت چک بخواهید که یک فرایند حقوقی دارد.

این مهمترین قسمت است و دارنده هم تأیید چک را به نام خودش می‌گیرد. حالا یا خودش در موعد مقرر به بانک می‌رود و یا اینکه این را به اشخاص دیگر منتقل می‌کند که حق وصول چک را دارند.

اگر می‌خواستید چک‌های سنتی را انتقال دهید، می‌توانستید با پشت‌نویسی این کار را انجام دهید اما در قانون جدید برای این کار باید کد یکتای چک و شماره ملی کسی را که می‌خواهید چک را به او انتقال دهید، در سامانه صیاد ثبت کنید. اسناد تجاری که ویژگی‌هایی مثل قابلیت نقل و انتقال دارد خودش مستقیماً مبناست و همین که چک صادر شد صادرکننده در برابر دارنده مسئولیت خواهد داشت.

این چک‌ها در وصف حامل است که با دادن و گرفتن انتقال پیدا می‌کند. اگر بحث ضمانت یا ظهرنویسی انتقال چک باشد قطعاً این موضوع در پشت چک درج می‌شود.

در چک‌های جدید فقط علیه صادرکننده چک قابلیت اجرا وجود دارد و اگر ما بخواهیم از شخص دیگری بابت پشت امضا چه امانت یا ضمانت و ظهرنویسی یا نقل و انتقال ادعایی کنیم، باید دادخواست حقوقی مطالبه وجه را ارائه دهیم و نمی‌شود مستقلاً درخواست اجراییه داد.

مزایا و معایب چک‌های صیادی

چک‌های صیادی که امروز چک‌های غالب جامعه را تشکیل می‌دهد، مزایای زیادی دارد. یکی از مهمترین مزایای این چک‌ها کم شدن تعداد چک‌های بلامحل، موضوع جعل و استفاده از سندهای مجعول در مورد چک است که با قانون جدید بسیار کمتر شده است.

ضمن اینکه از ابتدا اعتبارسنجی می‌شود و بر مبنای اعتبارسنجی، دسته‌چک داده می‌شود. اگر افراد دارای چک‌های برگشتی باشند یا موارد دیگری درباره آنان صدق کند که در قانون برای‌ صادر نشدن دسته‌چک ذکر شده است، به آنها دسته‌چک داده نمی‌شود و این افراد از صف دارندگان اسناد تجاری در جامعه خارج خواهند شد. افرادی که منظم و دقیقتر نسبت به موضوع چک‌هایشان برخورد می‌کنند، بیشتر از این مزایا برخوردار خواهند بود.
یکی از بزرگترین معایب چک‌های صیادی نداشتن هیچ‌گونه سقفی برای صدور چک‌ها است. در حال حاضر سامانه‌های متمرکز داریم و از اموال و دارایی‌های فرد می‌توانیم مطلع شویم.

اگر برای هر فردی به میزان اموال و دارایی‌اش اعتبار قائل شوند و اعتبار روی دسته‌چک نوشته شود مثل سفته‌های قدیم که مثلاً این دسته‌چک تا این میزان اعتبار یا قابلیت برداشت دارد، اقدام بسیار خوبی است زیرا یک فرد عادی که شاید کل مایملک او یک آپارتمان باشد که قیمت زیادی ندارد، می‌تواند چکی را امضا کند که فردی با سرمایه زیاد صادر می‌کند.

در حالی که این دو فرد با هم متفاوتند و به نظر من باید به میزان دارایی‌های فرد برای چک‌ها اعتبار درنظر گرفته شود. مثلاً اعتبار این چک تا سقف یک‌میلیارد تومان است تا اگر فرد چکی را امضا می‌کند، تا همان حجم هم بتواند در قبال آن مسئول باشد.

دستگاه‌های ذیربط می‌توانند روی این فرایند مطالعاتی را انجام دهند.
این وکیل توصیه می‌کند: موقع نوشتن چک حتماً با آرامش این کار را انجام دهید.

حتماً هم شماره چک‌ها را یادداشت کنید و در دسترس داشته باشید تا در صورت سرقت و سوءاستفاده بتوانید از راه قانونی اقدام کنید. دسته‌چک را در جای مخصوص و مطمئن قرار دهید تا از بروز هرگونه سوء‌استفاده جلوگیری شود.