پول بانک‌ها کجا گیر کرده؟ رد ۳۹۴ همت را بگیرید

به گزارش بنکر، در شرایطی که تأمین سرمایه در گردش به یکی از چالش‌های بنگاه‌های تولیدی تبدیل شده، آمار تسهیلات غیرجاری مشتریان بزرگ بانک‌ها توجه‌ها را به کیفیت دارایی‌های شبکه بانکی جلب می‌کند.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده از آمار بانک مرکزی، مجموع خالص تسهیلات غیرجاری ۲۰ ذی‌نفع معرفی‌شده در ۲۰ بانک و مؤسسه اعتباری به حدود ۳۹۴ هزار میلیارد تومان رسیده است.

نکته مهم، تمرکز بخش بزرگی از این رقم در اختیار دو ذی‌نفع است. شرکت مادر تخصصی توسعه معادن و صنایع معدنی خاورمیانه، معروف به میدکو، با حدود ۱۳۴ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان تسهیلات غیرجاری در بانک پاسارگاد در صدر فهرست قرار دارد؛ در مقابل، سرمایه‌گذاری اهداف با حدود ۸۸ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان در بانک اقتصاد نوین، دومین رقم بزرگ را به خود اختصاص داده است.

مجموع این دو رقم به حدود ۲۲۲ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان می‌رسد؛ یعنی بیش از نیمی از کل تسهیلات غیرجاری ۲۰ ذی‌نفع مورد بررسی. چنین تمرکزی اهمیت بررسی وضعیت بازپرداخت تسهیلات کلان و نحوه مدیریت ریسک اعتباری بانک‌ها را افزایش می‌دهد.

میدکو با ۱۳۴.۲ همت در صدر

میدکو، از مجموعه‌های بزرگ فعال در بخش معدن و صنایع معدنی کشور، حدود ۱۳۴.۲ همت خالص تسهیلات غیرجاری نزد بانک پاسارگاد دارد. این رقم به‌تنهایی حدود ۳۴ درصد از مجموع ۳۹۴ همت تسهیلات غیرجاری ۲۰ ذی‌نفع معرفی‌شده را تشکیل می‌دهد.

اما ثبت چنین رقمی به‌تنهایی تمام وضعیت بدهی یک شرکت را روشن نمی‌کند. برای ارزیابی دقیق‌تر باید زمان سررسید تسهیلات، طبقه‌بندی مطالبات، جزئیات قراردادها، میزان وثایق و اقدامات انجام‌شده برای وصول یا تعیین تکلیف بدهی‌ها بررسی شود.

موضوع دیگر، ارتباطات سهامداری میان میدکو و شرکت‌های وابسته به مجموعه پاسارگاد است.

این ارتباط، ضرورت بررسی احتمال قرار گرفتن میدکو در گروه اشخاص مرتبط بانک پاسارگاد را مطرح می‌کند؛ با این حال، تشخیص قطعی این موضوع به اطلاعات رسمی درباره ساختار مالکیت و کنترل شرکت در دوره مورد بررسی و ضوابط نهاد ناظر نیاز دارد.

در صورت احراز رابطه اشخاص مرتبط، بررسی حدود اعتباری، تضامین، شرایط اعطای تسهیلات و رعایت مقررات مربوط اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. با این حال، اطلاعات ارائه‌شده به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره رعایت یا نقض مقررات کافی نیست.

در سوی دیگر، سرمایه‌گذاری اهداف با حدود ۸۸.۵ همت خالص تسهیلات غیرجاری در بانک اقتصاد نوین قرار دارد. مجموع ارقام مربوط به این شرکت و میدکو نشان می‌دهد که وضعیت اعتباری تعداد محدودی از مشتریان بزرگ می‌تواند در ارزیابی کیفیت دارایی‌های بانک‌ها نقش مهمی داشته باشد.

چرا مطالبات غیرجاری برای شبکه بانکی مهم است؟

تسهیلات غیرجاری به مطالباتی گفته می‌شود که بازپرداخت آنها مطابق ضوابط بانکی در موعد مقرر انجام نشده یا در وضعیت عادی بازپرداخت قرار ندارند. این مطالبات می‌توانند در طبقات سررسیدگذشته، معوق یا مشکوک‌الوصول قرار بگیرند.

افزایش یا تمرکز این مطالبات می‌تواند وصول منابع بانک‌ها را دشوار کند و بر سودآوری و ظرفیت تسهیلات‌دهی آنها اثر بگذارد. به زبان ساده، هرچه منابع بیشتری از مسیر بازپرداخت تسهیلات به بانک بازنگردد، مدیریت نقدینگی و تأمین مالی سایر متقاضیان می‌تواند با محدودیت بیشتری مواجه شود؛ البته شدت این اثر به میزان وثایق، ذخایر مطالبات و وضعیت کلی پرتفوی تسهیلات بانک بستگی دارد.

از همین رو، انتشار رقم کل مطالبات به‌تنهایی کافی نیست. اطلاعات مربوط به زمان‌بندی بازپرداخت، میزان وثایق، طبقه‌بندی مطالبات و برنامه وصول بدهی‌ها می‌تواند تصویر دقیق‌تری از وضعیت اعتباری بانک‌ها ارائه دهد.

پرسش اصلی این است که چه میزان از این ۳۹۴ همت در چه بازه‌ای قابل وصول است و بانک‌های مربوط برای تعیین تکلیف این مطالبات چه اقداماتی انجام داده‌اند؟ پاسخ به این پرسش، به انتشار جزئیات تکمیلی از سوی مراجع رسمی و بانک‌های ذی‌ربط نیاز دارد.