به گزارش بنکر (Banker)، بانک تسویه حسابهای بینالمللی (BIS)، نهادی که به عنوان بانک مرکزی بانکهای مرکزی جهان شناخته میشود، در جدیدترین گزارش خود پرده از یک خطر پنهان در اکوسیستم ارزهای دیجیتال برداشت.
طبق این گزارش، صرافیهای بزرگ بیتکوین و سایر داراییهای دیجیتال، دیگر صرفاً واسطههای معاملاتی نیستند؛ بلکه اکنون به عنوان «بانکهای سایه» (Shadow Banks) عمل میکنند و ریسکهای سیستمی بزرگی را برای بازار ایجاد کردهاند.
چرا صرافیها شبیه بانک شدند؟
بررسیهای صورتگرفته نشان میدهد که این پلتفرمها از نقش سنتی خود فراتر رفته و خدماتی را ارائه میدهند که پیشتر مختص بانکهای سنتی بود، اما بدون رعایت استانداردهای شفافیت و جداسازی ریسک.
- تبدیل سپرده به وام: صرافیها سپردههای کاربران را به وامهای بدون وثیقه تبدیل کرده و اهرمهای معاملاتی را افزایش میدهند.
- محصولات «Earn»: آنچه تحت عنوان سوددهی (Earn) به کاربران ارائه میشود، در واقع وامهایی است که کاربران به صرافی دادهاند؛ اما برخلاف بانکها، این سپردهها هیچگونه بیمه یا حمایت قانونی ندارند.
این تغییر ماهیت باعث شده است که تمرکز چندین فعالیت مالی حیاتی در زیر سقف یک شرکت واحد، نقاط شکست بحرانی را در اکوسیستم ایجاد کند.
تفاوت فاحش با نظام مالی سنتی
در سیستم بانکی سنتی، فعالیتهای معاملاتی و وامدهی به دلیل جلوگیری از تضاد منافع، از یکدیگر تفکیک میشوند. اما در صرافیهای ارز دیجیتال، این فعالیتها به صورت کاملاً یکپارچه انجام میشود.
نتیجه این یکپارچگی آن است که سرمایههای مشتریان اغلب برای معاملات اختصاصی خود صرافی یا بازارسازی استفاده میشود.
این موضوع زمانی خطرناکتر میشود که صرافی با کمبود نقدینگی مواجه شود؛ در این حالت، کاربران به عنوان بستانکاران بدون اولویت قرار میگیرند و هیچ چارچوب منظمی برای حلوفصل مشکلات وجود ندارد.
زنگ خطر برای آینده
گزارش BIS با اشاره به سقوطهای بزرگ پلتفرمهایی مانند سلسیوس (Celsius Network) و افتیایکس (FTX)، هشدار میدهد که نبود پشتوانه نقدینگی اضطراری، کاربران را در معرض خطر جدی قرار میدهد. آمارهای اخیر نیز این هشدارها را تایید میکنند.
برای مثال، در اکتبر ۲۰۲۵، شوکهای کلان اقتصادی منجر به لیکوئید شدن ۱.۶ میلیون معاملهگر و خروج ۳۵۰ میلیارد دلار سرمایه از بازار در عرض ۲۴ ساعت شد. این رویداد نشاندهنده پیوند عمیق و خطرناک میان اهرمهای معاملاتی و موتورهای نقدینگی خودکار در صرافیهاست.
منبع: ارز دیجیتال
دیدگاهها