همتی: منابع ارزی محدود است؛ اصلاح نظام بانکی ضروری است

به گزارش بنکر، رئیس کل بانک مرکزی، در دیدار با اعضای مجمع عمومی جبهه اصلاحات ایران، از محدودیت منابع ارزی، دشواری تأمین مالی طرح‌های حمایتی و ضرورت اصلاح ساختارهای اقتصادی سخن گفت. به گفته او، تحریم‌ها و شرایط جنگی، مدیریت بازار ارز و تأمین مالی اقتصاد را با چالش‌های بیشتری روبه‌رو کرده‌اند.

همتی عصر یکشنبه با اشاره به فشارهای موجود، بانک مرکزی را در خط مقدم مدیریت مشکلات ارزی، تأمین مالی و نقل‌وانتقال پول توصیف کرد. او تأکید کرد که این نهاد با وجود محدودیت منابع، برای حفظ ثبات اقتصادی و تأمین ارز مورد نیاز کشور تلاش می‌کند.

محدودیت منابع ارزی

یکی از محورهای اصلی سخنان رئیس کل بانک مرکزی، کاهش منابع ارزی تخصیص‌یافته برای واردات در مقایسه با سال‌های گذشته بود. همتی تأمین ارز کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه ضروری را در اولویت دانست و بر ضرورت تخصیص هدفمند منابع موجود تأکید کرد.

به زبان ساده، محدودیت منابع ارزی به این معناست که امکان تأمین ارز برای همه نیازهای وارداتی به اندازه گذشته وجود ندارد. در چنین شرایطی، نحوه اولویت‌بندی واردات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا کمبود ارز می‌تواند بر تأمین کالاهای ضروری و فعالیت واحدهای تولیدی اثر بگذارد.

همتی همچنین مداخله بانک مرکزی در بازار ارز را اقدامی مبتنی بر بررسی‌های کارشناسی دانست که با هدف کنترل نوسانات و جلوگیری از تشدید بی‌ثباتی انجام می‌شود. با این حال، به گفته او، تحولات سیاسی، انتظارات تورمی، خروج سرمایه و تصمیم‌های سایر دستگاه‌ها نیز بر عرضه و تقاضای ارز اثر می‌گذارند.

بنابراین، کنترل نرخ ارز تنها به اقدامات بانک مرکزی وابسته نیست. دشواری ردیابی جریان سرمایه و محدودیت‌های ناشی از استفاده از مسیرهای غیرمتعارف مالی نیز نظارت بر مبادلات ارزی را پیچیده‌تر می‌کند.

ناترازی بانک‌ها و خلق نقدینگی

رئیس کل بانک مرکزی، ناترازی بانک‌ها و خلق نقدینگی را از مشکلات ریشه‌ای اقتصاد ایران برشمرد. ناترازی بانکی زمانی رخ می‌دهد که منابع و تعهدات یک بانک با یکدیگر تناسب نداشته باشند؛ وضعیتی که در صورت تداوم می‌تواند فشار بر شبکه بانکی و سیاست‌های پولی را افزایش دهد.

همتی از اقدامات بانک مرکزی برای کنترل اضافه‌برداشت بانک‌ها، برخورد با بانک‌های متخلف و محدود کردن فعالیت‌های مسئله‌ساز خبر داد. اضافه‌برداشت به استفاده بانک از منابع بانک مرکزی بیش از موجودی و منابع در دسترس خود گفته می‌شود و تداوم آن می‌تواند بر رشد نقدینگی اثر بگذارد.

او همچنین سامان‌دهی بنگاه‌داری بانک‌ها و واگذاری دارایی‌ها و شرکت‌های متعلق به آنها را از الزامات اصلاح نظام بانکی دانست. هدف از این اقدامات، بهبود عملکرد بانک‌ها و کاهش فعالیت‌هایی است که با وظیفه اصلی آنها در تأمین مالی اقتصاد ارتباط مستقیم ندارند.

تأمین مالی طرح‌های حمایتی و چالش مهار تورم

یکی دیگر از محورهای سخنان همتی، تأمین منابع مالی دولت برای اجرای طرح‌هایی مانند کالابرگ و پرداخت‌های حمایتی بود. او تأکید کرد که تأمین مالی این برنامه‌ها بدون ایجاد فشار تورمی بیشتر، یکی از چالش‌های مهم پیش‌روی دولت است.

اما چرا شیوه تأمین مالی این طرح‌ها اهمیت دارد؟ اگر منابع مورد نیاز دولت از مسیرهایی تأمین شود که به رشد بیشتر نقدینگی منجر شوند، احتمال افزایش فشار بر سطح عمومی قیمت‌ها وجود دارد؛ موضوعی که می‌تواند بخشی از اثر حمایتی این پرداخت‌ها را کاهش دهد.

همتی در ادامه، اصلاح ساختار قیمت‌گذاری انرژی را از موضوعات مهم اقتصاد کشور دانست و بر ارتباط ناترازی‌های اقتصادی و بودجه‌ای تأکید کرد. با توجه به افزایش هزینه‌های زندگی، هرگونه تغییر در قیمت انرژی یا نحوه تأمین منابع دولت می‌تواند بر هزینه‌های خانوارها اثر بگذارد.

رئیس کل بانک مرکزی همچنین در پاسخ به مباحث مربوط به گرانی کالاهای مصرفی، به تفاوت میان شاخص‌های رسمی تورم و احساس عمومی مردم از افزایش قیمت‌ها اشاره کرد. شاخص‌های رسمی بر اساس روش‌های آماری محاسبه می‌شوند، اما تجربه روزمره خانوارها از گرانی ممکن است تحت تأثیر افزایش قیمت کالاهای پرمصرف و ضروری، متفاوت باشد.

همتی در پایان، پیچیدگی شرایط اقتصادی کشور را یادآور شد و ابراز امیدواری کرد که مدیریت فشارهای موجود، پیگیری اصلاحات ضروری و شکل‌گیری توافق‌های مؤثر سیاسی، زمینه کاهش فشارهای اقتصادی و بهبود چشم‌انداز کشور را فراهم کند.