پول‌رسانی به تولید ۱۲ برابر شد؛ ماجرا چیست؟

به گزارش بنکر، مجموع عملکرد ابزارهای تأمین مالی زنجیره تولید در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ به ۳۰۳ همت رسید. این رقم در مقایسه با ۲۵.۴ همت در مدت مشابه سال گذشته، از رشدی بیش از ۱۲ برابری حکایت دارد.

این ابزارها با هدف تأمین سرمایه در گردش بنگاه‌ها و کاهش اتکای مستقیم آن‌ها به تسهیلات نقدی بانک‌ها توسعه یافته‌اند.

در این روش، اعتبار در مسیر خرید مواد اولیه، تولید و فروش میان بنگاه‌های یک زنجیره جابه‌جا می‌شود و می‌تواند نیاز به دریافت وام نقدی را کاهش دهد.

اوراق گام و برات الکترونیکی

میزان تأمین مالی از طریق اوراق گواهی اعتبار مولد یا «گام» در شش‌ماهه نخست سال جاری به ۵۹.۶ همت رسید. این رقم نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۴، رشد ۳۷۹ درصدی را نشان می‌دهد.

اوراق گام به بنگاه‌ها امکان می‌دهد بخشی از تعهدات خرید و تأمین مالی خود را با استفاده از اعتبار بانکی پوشش دهند. هدف این ابزار، کمک به تأمین سرمایه در گردش بنگاه‌ها و هدایت منابع به فعالیت‌های تولیدی است.

کاربرد این اوراق به تأمین مالی داخلی محدود نمانده و در برخی سازوکارهای تأمین ارز نیز مورد استفاده قرار گرفته است.

طبق گزارش منتشرشده، ارزش اوراق گام پذیرفته‌شده برای تأمین و فروش ارز به شرکت‌های واردکننده دارو و تجهیزات پزشکی از آغاز طرح تا پایان سال ۱۴۰۴ به ۵۹.۲ هزار میلیارد ریال رسید؛ پس از تمدید اجرای بخشنامه در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵ نیز این رقم در فاصله تا پایان شهریور، ۲.۶ هزار میلیارد ریال دیگر بود.

در بخش واردات نهاده‌های دامی، عملکرد تأمین و فروش ارز در قبال اوراق گام از ۷ آبان ۱۴۰۴ تا ۱۸ تیر ۱۴۰۵ حدود ۱۴.۱ هزار میلیارد ریال اعلام شده است.

همچنین پس از ابلاغ ضوابط تأمین ارز در قبال پذیرش اوراق گام ویژه در مرکز مبادله ارز و طلای ایران در ۴ شهریور ۱۴۰۵، عملکرد این سازوکار به ۷۵.۹ هزار میلیارد ریال رسید.

برات الکترونیکی؛ رشد بیش از ۱۶ برابری

برات الکترونیکی زنجیره تولید یکی از ابزارهایی بود که در نیمه نخست سال رشد چشمگیری را تجربه کرد. ارزش صدور این برات‌ها از ۱۲۷ هزار میلیارد ریال در شش‌ماهه نخست سال گذشته به ۲ هزار و ۲۵۱.۵ هزار میلیارد ریال در مدت مشابه سال جاری رسید؛ افزایشی معادل ۱۶۷۲.۸ درصد.

بر اساس گزارش ارائه‌شده، افزایش تعداد بانک‌های فعال و گسترش صنایع استفاده‌کننده از برات الکترونیکی از عوامل رشد این ابزار بوده است. تا پایان شهریور نیز ۳۷۴ فقره برات به ارزش مجموع ۲۰۱.۱ هزار میلیارد ریال منتقل و ۱۲.۵ هزار میلیارد ریال از آن‌ها تنزیل شده است.

تنزیل برات به معنای تبدیل اعتبار مدت‌دار به وجه نقد پیش از سررسید است؛ روشی که می‌تواند دسترسی دارنده برات به منابع مالی را سریع‌تر کند.

کارت رفاهی و فاکتورینگ چه سهمی داشتند؟

تأمین مالی اعتباری خانوار از طریق خرید با کارت رفاهی در شش‌ماهه نخست سال جاری به ۱۴۸.۷ هزار میلیارد ریال رسید. این رقم در مقایسه با ۲.۵ هزار میلیارد ریال در مدت مشابه سال گذشته، افزایش قابل‌توجهی داشته است.

همچنین در همین دوره، حدود ۱۲۰.۲ هزار میلیارد ریال اوراق گام به نفع پذیرندگان طرف قرارداد توسط بانک‌های رفاه کارگران، ملت، تجارت و شهر صادر شد. این سازوکار امکان خرید اعتباری را برای مشتریان فراهم می‌کند و در سوی دیگر، مطالبات فروشندگان را در قالب ابزار مالی پوشش می‌دهد.

فاکتورینگ

در ابزار فاکتورینگ یا تأمین مالی مبتنی بر مطالبات قراردادی، تأمین‌کننده یا پیمانکار می‌تواند مطالبات خود از کارفرما را به نهاد مالی واگذار کند. هدف این روش، تسهیل دسترسی بنگاه‌ها به منابع مالی و کاهش فشار ناشی از انتظار برای دریافت مطالبات است.

ضوابط این ابزار در چارچوب ماده ۸ قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی، مصوب ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۸، تهیه و به شبکه بانکی ابلاغ شده است.

بر اساس گزارش عملکرد، در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، مطالبات قراردادی به‌صورت غیر‌برخط و به ارزش مجموع ۳۵.۴ هزار میلیارد ریال در بانک‌های ملت، رفاه کارگران و توسعه تعاون پذیرفته شد.

در مجموع، آمار اعلام‌شده از گسترش استفاده از ابزارهای اعتباری برای تأمین مالی تولید، واردات و خرید خانوارها حکایت دارد. با این حال، ارزیابی میزان اثرگذاری این رشد بر تولید واقعی به اطلاعات تکمیلی درباره تعداد بنگاه‌های بهره‌مند، هزینه تأمین مالی و میزان استفاده نهایی از اعتبارها نیاز دارد.