RWA چیست؟ از سهام توکنیزه‌شده تا دارایی‌های واقعی روی بلاکچین

تا چند سال پیش، وقتی از دارایی روی بلاکچین صحبت می‌شد، ذهن بیشتر افراد به سمت بیت‌کوین و سایر رمزارزها می‌رفت؛ دارایی‌هایی که از ابتدا در فضای دیجیتال شکل گرفته‌اند. حالا بخش دیگری از بازار در حال رشد است که مسیر متفاوتی را طی می‌کند: دارایی‌هایی که در بازارهای سنتی وجود دارند و نسخه‌ای از آن‌ها روی بلاکچین ارائه می‌شود.

به این دسته از دارایی‌ها Real-World Assets یا به‌اختصار RWA گفته می‌شود. سهام، اوراق، صندوق‌ها و کالاهایی مانند طلا از جمله دارایی‌هایی هستند که می‌توانند در قالب توکن روی بلاکچین عرضه شوند. گسترش این بازار باعث شده ارتباط میان بازارهای مالی سنتی و دنیای دارایی‌های دیجیتال بیشتر از گذشته شود.

RWA چیست و توکنیزه‌کردن دارایی واقعی چه معنایی دارد؟

RWA مخفف Real-World Assets و به معنی «دارایی‌های دنیای واقعی» است. در فضای بلاکچین، این اصطلاح معمولاً برای دارایی‌های سنتی یا فیزیکی به کار می‌رود که به شکلی توکنیزه شده‌اند.

توکنیزه‌کردن به زبان ساده یعنی ایجاد یک دارایی دیجیتال روی بلاکچین که نماینده‌ی یک دارایی، ارزش یا حقوق مشخص در دنیای واقعی باشد. این دارایی می‌تواند یک سهم، اوراق، کالا یا شکل دیگری از دارایی باشد.

البته وجود یک توکن به‌تنهایی به این معنا نیست که دارنده‌ی آن الزاماً مالک مستقیم دارایی پایه است. ساختار حقوقی، نحوه‌ی نگهداری پشتوانه و حقوق دارنده در مدل‌های مختلف RWA با یکدیگر تفاوت دارند. به همین دلیل، پیش از خرید هر دارایی توکنیزه‌شده باید مشخص باشد که توکن دقیقاً نماینده‌ی چیست و چه حقوقی برای دارنده ایجاد می‌کند.

در ایران نیز پلتفرم‌هایی مانند سواپ‌ولت امکان دسترسی به برخی از این دارایی‌های توکنیزه‌شده را در کنار خدماتی مانند خرید ارز دیجیتال و مدیریت دارایی‌های رمزارزی فراهم کرده‌اند.

چه دارایی‌هایی را می‌توان توکنیزه کرد؟

دامنه‌ی RWA فقط به سهام محدود نمی‌شود. دارایی‌های مختلفی از بازارهای سنتی را می‌توان به شکل توکنیزه‌شده روی بلاکچین ارائه کرد. سهام شرکت‌ها یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌هاست که محصولاتی مانند xStocks در همین دسته قرار می‌گیرند. اوراق و ابزارهای درآمد ثابت نیز می‌توانند توکنیزه شوند و نمونه‌هایی از اوراق خزانه توکنیزه‌شده در بازار وجود دارد.

کالاهایی مانند طلا هم بخش دیگری از این بازار هستند؛ به‌طوری که ارزش یک توکن می‌تواند به دارایی پایه‌ی مشخصی متصل باشد. صندوق‌های سرمایه‌گذاری نیز وارد این حوزه شده‌اند و بخشی از ابزارهایی که پیش‌تر فقط در زیرساخت‌های مالی سنتی معامله می‌شدند، حالا نمونه‌های مبتنی بر بلاکچین دارند.

این بازار دیگر صرفاً یک ایده‌ی آزمایشی نیست. در سال‌های اخیر، مؤسسات مالی نیز وارد حوزه‌ی توکنیزه‌کردن اوراق، صندوق‌ها و سایر ابزارهای مالی شده‌اند و نهادهای ناظر در بازارهای مختلف در حال بررسی و تدوین چارچوب‌های مرتبط با این دارایی‌ها هستند.

سهام توکنیزه‌شده؛ یکی از مهم‌ترین کاربردهای RWA

یکی از ملموس‌ترین نمونه‌های RWA، سهام توکنیزه‌شده است. در این مدل، یک توکن می‌تواند به سهام یک شرکت یا یک ETF در بازار سنتی متصل باشد و عملکرد قیمتی دارایی پایه را دنبال کند.

xStocks یکی از نمونه‌های فعال این بازار است. در این مجموعه، سهام شرکت‌هایی مانند اپل، انویدیا، تسلا، مایکروسافت و آلفابت و همچنین برخی ETFها نسخه‌ی توکنیزه‌شده دارند.

برای مثال، AAPLx به سهام اپل و NVDAx به سهام انویدیا متصل است. طبق اطلاعات منتشرشده از سوی xStocks، این محصولات با نسبت یک‌به‌یک توسط دارایی پایه پشتیبانی می‌شوند و به دلیل قرارگرفتن روی زیرساخت بلاکچین، امکان نگهداری و انتقال آن‌ها به شکل توکن وجود دارد.

با این حال، خرید xStock را نباید با خرید مستقیم سهم در بورس یکی دانست. نوع مالکیت و حقوق دارنده به ساختار محصول بستگی دارد و دارنده‌ی یک محصول توکنیزه‌شده لزوماً سهام‌دار ثبت‌شده‌ی شرکت اصلی نیست.

برای آشنایی بیشتر با سازوکار این محصولات، نحوه‌ی تعیین قیمت و پشتوانه‌ی آن‌ها می‌توان راهنمای سهام توکنیزه‌شده را مطالعه کرد.

کاربران ایرانی چطور به سهام توکنیزه‌شده دسترسی پیدا می‌کنند؟

خرید مستقیم سهام شرکت‌های خارجی برای فردی که در ایران زندگی می‌کند ساده نیست. بسیاری از کارگزاری‌های بین‌المللی به احراز هویت، مدارک اقامت در کشورهای پشتیبانی‌شده و روش‌های پرداخت بین‌المللی نیاز دارند و محدودیت‌های جغرافیایی نیز می‌توانند دسترسی کاربران ایرانی را دشوار کنند.

سهام توکنیزه‌شده مسیر متفاوتی ایجاد کرده است. این محصولات روی زیرساخت بلاکچین قرار دارند و از طریق سرویس‌هایی که از آن‌ها پشتیبانی می‌کنند قابل دسترسی هستند. بسته به سرویس، کاربر ممکن است این دارایی‌ها را در حساب پلتفرم نگهداری کند یا امکان انتقال آن‌ها به یک کیف پول رمزارز سازگار را داشته باشد.

در ایران نیز برخی صرافی‌های ارز دیجیتال دامنه‌ی خدمات خود را فراتر از خریدوفروش رمزارزهای متداول گسترش داده‌اند. در سواپ‌ولت بخشی برای xStocks در نظر گرفته شده است و محصولاتی مانند AAPLx، NVDAx، TSLAx، GOOGLx و METAx در میان گزینه‌های این بازار قرار دارند. فهرست دارایی‌های موجود را می‌توان در بخش xStocks مشاهده کرد.

البته این روش همچنان به معنی خرید مستقیم سهام از بورس آمریکا نیست. کاربر یک دارایی توکنیزه‌شده را خریداری می‌کند که به دارایی پایه‌ی مشخصی متصل است؛ تفاوتی که هنگام ارزیابی این محصولات نباید نادیده گرفته شود.

قبل از خرید RWA چه ریسک‌هایی را باید شناخت؟

قرار گرفتن یک دارایی روی بلاکچین، ریسک سرمایه‌گذاری را از بین نمی‌برد. اگر قیمت سهم، صندوق یا کالای پایه کاهش پیدا کند، ارزش توکن متصل به آن نیز می‌تواند کاهش پیدا کند.

علاوه بر ریسک بازار، ساختار ناشر، نحوه‌ی نگهداری پشتوانه، نقدشوندگی، شبکه‌ی بلاکچین و مقررات نیز اهمیت دارند. پیش از انتخاب یک RWA باید مشخص باشد چه نهادی توکن را صادر کرده، پشتوانه چگونه نگهداری می‌شود و دارنده‌ی توکن چه حقوقی دارد.

این موضوع در سهام توکنیزه‌شده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا شباهت قیمت یک توکن به سهم یک شرکت نباید باعث شود تفاوت حقوقی میان آن‌ها نادیده گرفته شود.

RWA چه تغییری در بازارهای مالی ایجاد می‌کند؟

توکنیزه‌کردن قرار نیست ماهیت اقتصادی دارایی پایه را تغییر دهد؛ سهام همچنان به عملکرد یک شرکت وابسته است و ارزش کالا نیز تحت تأثیر بازار همان کالا قرار دارد. تغییری که RWA ایجاد می‌کند بیشتر به زیرساخت دسترسی، ثبت و انتقال دارایی مربوط می‌شود.

RWA یکی از نقاط اتصال بازارهای مالی سنتی و بلاکچین است. گسترش سهام، اوراق، صندوق‌ها و کالاهای توکنیزه‌شده نیز نشان می‌دهد که کاربرد بلاکچین دیگر فقط به رمزارزهایی مانند بیت‌کوین و اتریوم محدود نیست.

با این حال، این بازار هنوز در حال توسعه است و مقررات، مدل‌های مالکیت و زیرساخت‌های آن نیز در حال تغییر هستند. به همین دلیل، شناخت دارایی پایه و ساختار محصول به همان اندازه‌ی شناخت فناوری آن اهمیت دارد.

سوالات متداول

RWA چیست؟

RWA مخفف Real-World Assets است و به دارایی‌های دنیای واقعی گفته می‌شود که ارزش یا حقوق مرتبط با آن‌ها در قالب توکن روی بلاکچین نمایش داده می‌شود.

سهام توکنیزه‌شده چیست؟

سهام توکنیزه‌شده یک دارایی دیجیتال روی بلاکچین است که به سهام یا ابزار مالی مشخصی در بازار سنتی متصل می‌شود. نوع پشتوانه و حقوق دارنده بسته به ساختار محصول متفاوت است.

xStocks چیست؟

xStocks مجموعه‌ای از سهام و ETFهای توکنیزه‌شده است. هر xStock به یک دارایی پایه‌ی مشخص متصل است و طبق ساختار اعلام‌شده‌ی xStocks، با نسبت یک‌به‌یک توسط دارایی پایه پشتیبانی می‌شود.

آیا خرید xStocks به معنی خرید مستقیم سهام آمریکا است؟

خیر. خرید xStocks با ثبت مالکیت مستقیم سهام در یک کارگزاری بورس آمریکا یکسان نیست. کاربر یک محصول توکنیزه‌شده‌ی مرتبط با دارایی پایه را خریداری می‌کند.