عدد ۱۰.۱-؛ روایت عقب‌نشینی تمام‌عیار رشد اقتصادی ایران

به گزارش بنکر، انتشار آمار رشد اقتصادی سه‌ماهه نخست امسال، پرده از یک رکود بزرگ برداشت. محاسبات مرکز آمار ایران از رشد منفی ۱۰.۱ درصدی اقتصاد حکایت دارد.

جنگ، محاصره و مذاکرات، مهم‌ترین مسائل کشور در بهار امسال بودند. اما این مسائل هنوز به نتیجه نرسیده‌اند و چشم‌انداز روشنی برای عبور از وضعیت فعلی وجود ندارد.

تورم سه‌رقمی برای دهک‌های فقیرتر

رشد منفی ۱۰.۱ درصدی در حالی ثبت شده که اقتصاد ایران با یکی از بالاترین سطوح تورم سال‌های پس از انقلاب مواجه است.

تا پایان مردادماه، تورم سالانه ۶۹ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۹ درصد محاسبه شده است. ضمن اینکه تورم خوراکی‌ها، روستاییان و دهک‌های فقیرتر نیز سه‌رقمی شده است. به این ترتیب، اقتصاد ایران در یکی از بزرگ‌ترین دوره‌های رکود تورمی نیم‌قرن اخیر قرار گرفته است.

چرا رشد اقتصادی بیش از تورم آسیب می‌بیند؟

شاخص رشد اقتصادی، در مقایسه با تورم، وابستگی بیشتری به وضعیت عمومی کشور دارد. به زبان ساده، با بروز جنگ، تحریم یا محاصره، شکل‌گیری رشد منفی دور از انتظار نیست.

سیاستگذار حتی با اتخاذ سیاست‌های درست نیز نمی‌تواند به‌طور کامل جلوی رکود ناشی از این شرایط را بگیرد.

در شاخص تورم اما سیاستگذاری داخلی نقش پررنگ‌تری دارد. بسیاری از کشورها، از جمله روسیه و اوکراین، در شرایط جنگی نیز تورم خود را تک‌رقمی نگه داشته‌اند.

از رشد ۷.۷ درصدی تا منفی ۱۰.۱ درصدی

بررسی روند رشد اقتصادی سه دهه گذشته، تصویر روشن‌تری ارائه می‌دهد. در دهه ۷۰، اقتصاد کشور پس از جنگ آرام‌آرام حرکت خود را آغاز کرد.

رشد اقتصادی در سال‌های ۷۱ و ۷۲ به ۴.۵ تا ۵ درصد رسید. بالاترین رشد این دهه در سال ۷۵ با ۷.۷ درصد ثبت شد. میانگین رشد سالانه دهه ۷۰ نیز ۴.۰۸۵ درصد بود.

دهه ۸۰ شرایط بهتری داشت. با افزایش قیمت نفت، منابع بیشتری به اقتصاد سرازیر شد. رشد اقتصادی سال ۸۱ به ۸.۷۵ درصد رسید که بالاترین نرخ پس از انقلاب تا آن زمان بود.

میانگین رشد سالانه این دهه به ۵.۸۵۵ درصد رسید. اما دهه ۹۰ را می‌توان آغاز دوره رکود بزرگ دانست. در سال ۹۱، رشد اقتصادی منفی ۸.۶ درصد شد.

در سال ۹۵ و همزمان با برجام، رشد به بیش از ۱۴ درصد رسید. اما این شوک مثبت تنها یک سال دوام داشت. میانگین رشد سالانه دهه ۹۰ به ۱.۲۹ درصد کاهش یافت.

از بهبود نسبی ۱۴۰۱ تا رکود ۱۴۰۵

از سال ۱۴۰۰ شرایط تا حدی بهتر شد. رشد اقتصادی در سال ۱۴۰۱ به ۳.۶ درصد و در ۱۴۰۲ به ۴.۶ درصد رسید. اما این روند در سال ۱۴۰۳ ادامه پیدا نکرد و رشد به ۳.۱ درصد کاهش یافت.

در سال ۱۴۰۴ نیز کشور وارد رکود شد و رشد اقتصادی تنها ۰.۲ درصد گزارش شد.

اکنون در سه‌ماهه نخست ۱۴۰۵، رشد اقتصادی به منفی ۱۰.۱ درصد رسیده است. حالا سؤال اصلی اینجاست: آیا اقتصاد ایران تنها با یک رکود مقطعی مواجه است یا وارد دوره‌ای عمیق‌تر از رکود تورمی شده است؟