۵ بانک ناتراز جدید در ایران کدامند؟ / درس‌هایی از آینده

به گزارش بنکر، اخیراً از وجود ۵ بانک با وضعیت ناتراز در نظام بانکی ایران خبرهایی منتشر شده است. اما هویت دقیق این بانک‌ها، هنوز به‌طور رسمی اعلام نشده است. سؤال اینجاست که چه شاخص‌هایی برای سنجش سلامت یک بانک مورد استفاده قرار می‌گیرد؟

کارشناسان به سه شاخص اصلی اشاره می‌کنند: نسبت کفایت سرمایه، حجم مطالبات معوق و میزان وابستگی به اضافه‌برداشت از بانک مرکزی. کفایت سرمایه به این معناست که بانک به اندازه کافی سرمایه داشته باشد تا زیان‌های احتمالی را جذب کند، بدون آنکه به سپرده مشتریان آسیبی برسد.

این صندوق چقدر کارآمد است؟

برای سپرده‌گذاران عادی، وجود صندوق ضمانت سپرده‌ها، یک اطمینان نسبی ایجاد می‌کند. این صندوق در صورت مشکل‌دار شدن یک بانک، بخشی از سپرده افراد را تا سقف مشخصی تضمین می‌کند. اما آیا این سازوکار برای بانک‌های بزرگ‌تر نیز کارآمد است؟

تجربه پرونده بانک آینده، پرسش‌هایی درباره سرعت و شفافیت فرآیند تسویه ایجاد کرده است. کارشناسان معتقدند که در بحران‌های بزرگ‌تر، ممکن است این صندوق نتواند به‌سرعت پاسخگوی نیاز سپرده‌گذاران باشد.

درس عبرت بانک آینده

بانک آینده، یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های خصوصی کشور، به دلیل سرمایه‌گذاری سنگین در پروژه‌های ساختمانی مانند ایران مال، منابع نقدی خود را در دارایی‌های غیرقابل نقدشدن قفل کرد. این بانک به مرور بدهی کلانی به بانک مرکزی پیدا کرد و ترازنامه‌اش وارد محدوده منفی شد. به زبان ساده، دارایی‌های این بانک دیگر جوابگوی بدهی‌هایش نبود.

نتیجه این وضعیت، تصمیم بانک مرکزی به انحلال بانک آینده و انتقال دارایی‌ها و بدهی‌های آن به بانک ملی ایران بود. سپرده‌گذاران این بانک عملاً پول خود را از دست ندادند، اما این پرونده نشان داد که چند بانک خصوصی دیگر نیز ممکن است ساختار مالی مشابهی داشته باشند.

نظارت بانک مرکزی تشدید شد

بانک مرکزی در ماه‌های اخیر، نظارت بر ترازنامه بانک‌ها را افزایش داده است. طرح‌هایی برای اصلاح ساختار بانک‌های ناتراز نیز در دستور کار قرار گرفته است. بانک ناتراز به بانکی گفته می‌شود که بدهی و تعهداتش از دارایی‌های قابل نقدشدن آن پیشی گرفته باشد.

کارشناسان تأکید دارند که تعیین‌تکلیف این بانک‌ها، پیش از بروز بحران، هزینه کمتری برای اقتصاد کشور و سپرده‌گذاران خواهد داشت. اما سؤال اصلی این است که آیا اقدامات فعلی بانک مرکزی برای اصلاح ساختار این بانک‌ها کافی است؟