به گزارش بنکر، رئیس کل بانک مرکزی معتقد است رشد اقتصادی زمانی ماندگار خواهد بود که بر پایه سرمایهگذاری، افزایش بهرهوری و توسعه تولید شکل بگیرد؛ نه بر درآمدهای نفتی.
عبدالناصر همتی با اشاره به آمارهای اقتصادی گفت تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در سه فصل نخست سال ۱۴۰۴ روندی منفی داشته و در فصل سوم به منفی ۱۳ درصد رسیده است.
به گفته او، ادامه این روند میتواند ظرفیت رشد اقتصاد ایران را در سالهای آینده محدود کند.
اما چرا سرمایهگذاری کاهش یافته است؟
همتی چند عامل را در این زمینه مؤثر دانست؛ جنگ، افزایش نااطمینانی، محدودیت صادرات نفت، ناترازی انرژی و بالا رفتن هزینه تأمین مالی.
او تأکید کرد تجربه سالهای گذشته نشان میدهد هر زمان درآمدهای نفتی افزایش پیدا کرده، توجه سیاستگذاران از سرمایهگذاری و بهرهوری به سمت اتکای بیشتر به منابع نفتی رفته است.
همتی در بخش دیگری از سخنان خود به کاهش رفاه خانوارها پرداخت و گفت نباید افت قدرت خرید مردم را فقط نتیجه تورم دانست.
از نگاه او، کاهش درآمد واقعی سرانه نقش پررنگتری در این موضوع داشته است.
بر اساس شاخص درآمد ناخالص داخلی واقعی (GDI)، درآمد واقعی سرانه هر ایرانی بر مبنای قیمتهای ثابت سال ۱۴۰۰، از حدود ۱۴۱ میلیون تومان در سال ۱۳۹۰ به حدود ۷۵ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
مهمترین آمارهای اعلامشده از سوی همتی
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| رشد تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در فصل سوم ۱۴۰۴ | منفی ۱۳ درصد |
| درآمد واقعی سرانه در سال ۱۳۹۰ | حدود ۱۴۱ میلیون تومان |
| درآمد واقعی سرانه در سال ۱۴۰۳ | حدود ۷۵ میلیون تومان |
| کاهش رابطه مبادله درآمدی نسبت به ۱۳۹۰ | حدود یکششم |
| رشد نقدینگی نقطهبهنقطه پایان خرداد | ۵۶ درصد |
| افزایش ذخایر ارزی | بیش از ۴.۵ میلیارد دلار |
| تعهد ارزی ناشی از تثبیت نرخ ارز | حدود ۷.۵ میلیارد دلار |
همتی تأکید کرد کنترل تورم وظیفه اصلی بانک مرکزی است، اما این اقدام بهتنهایی رفاه مردم را افزایش نمیدهد.
به گفته او، بازسازی قدرت خرید تنها از مسیر رشد تولید، سرمایهگذاری، افزایش بهرهوری و ایجاد اشتغال مولد امکانپذیر است.
برنامه بانک مرکزی
رئیس کل بانک مرکزی در ادامه به ریشههای تورم مزمن پرداخت. او معتقد است مشکل اصلی زمانی شکل میگیرد که مطالبات دولت، بنگاهها و خانوارها بیش از ظرفیت واقعی اقتصاد باشد و این فاصله از طریق منابع بانکی و خلق پول جبران شود.
به گفته همتی، بانکهای سالم منابع را بر اساس اعتبارسنجی و فعالیتهای مولد تخصیص میدهند. اما بانکهای ناسالم با تمدید تسهیلات غیرقابل وصول، تأمین مالی اشخاص مرتبط و پنهان کردن زیانها، بدون افزایش تولید، نقدینگی جدید ایجاد میکنند.
و برای حل این مشکل چه برنامهای وجود دارد؟
همتی اعلام کرد اصلاح ناترازی بانکها آغاز شده است. پس از شروع اصلاح ساختار بانک سپه، سایر بانکها نیز بهتدریج وارد این فرآیند خواهند شد. بانکهای قابل اصلاح بازسازی میشوند و بانکهایی که امکان اصلاح ندارند، در مسیر ادغام یا انحلال قرار خواهند گرفت.
او همچنین از رشد ۵۶ درصدی نقدینگی در پایان خرداد خبر داد و توضیح داد بخش مهمی از این افزایش به تقویت ذخایر ارزی بانک مرکزی از دیماه سال گذشته مربوط میشود.
به گفته وی، در صورت نیاز امکان جمعآوری این نقدینگی از طریق فروش ارز وجود دارد، اما در شرایط فعلی اولویت بانک مرکزی تأمین ارز کالاهای اساسی، دارو و نیازهای ضروری کشور است.
همتی تأکید کرد در شرایط جنگ و تحریم، کمبودی در تأمین کالاهای اساسی وجود ندارد و اگر در برخی بخشها کمبود مشاهده شود، بیشتر به ضعفهای مدیریتی مربوط است.
در بخش دیگری از سخنانش، رئیس کل بانک مرکزی به سیاست ارزی کشور اشاره کرد و گفت نظام ارزی ایران بر پایه شناور مدیریتشده اداره میشود و تثبیت دستوری نرخ ارز در بلندمدت امکانپذیر نیست.
او همچنین اعلام کرد اجرای سیاست جدید ارزی، تقاضای روزانه ارز را از حدود یک میلیارد و ۱۵۰ میلیون دلار به سطحی متعادل رسانده و اکنون نیازهای ارزی کشور بهطور کامل تأمین میشود.
همتی تفاوت نرخهای ارز را نیز ناشی از محدودیتهای تحریمی، هزینههای انتقال پول، تفاوت نوع معاملات و محدودیت حساب سرمایه دانست.
او افزود طی ماههای اخیر، علاوه بر تأمین ارز کالاهای اساسی و دارو، بیش از ۴.۵ میلیارد دلار به ذخایر ارزی کشور افزوده شده است.
رئیس کل بانک مرکزی در پایان با انتقاد از سیاست تثبیت غیرواقعی نرخ ارز گفت این سیاست از سال ۱۴۰۲ تا سال گذشته حدود ۷.۵ میلیارد دلار تعهد ارزی برای کشور ایجاد کرده است.
او تأکید کرد توسعه اقتصادی، افزایش سرمایهگذاری و بهبود درآمد واقعی مردم، در کنار اصلاحات داخلی، به کاهش محدودیتهای تجاری و رفع تحریمها نیز وابسته است.
دیدگاهها