نرخ بهره را بالا ببرید تا مردم پولشان را نخورند!

به گزارش بنکر (Banker)، بانک مرکزی ایران این روزها در شرایط حساسی قرار دارد. از یک سو باید جلوی شتاب تورم را بگیرد و از سوی دیگر نمی‌خواهد به تولید و اشتغال ضربه بزند. اما رسیدن به هر دو هدف همزمان، شبیه به راه رفتن روی لبه تیغ است.

کامران ندری، کارشناس اقتصادی،به ایرنا گفت: در شرایط فعلی چاره‌ای جز اجرای سیاست‌های انقباضی وجود ندارد. اما او توصیه‌های مشخصی هم دارد.

معمای دشوار بانک مرکزی

ندری توضیح می‌دهد که بانک‌های مرکزی معمولاً برای کنترل تورم مجبورند سیاست انقباضی در پیش بگیرند تا از مسیر کنترل پایه پولی، رشد نقدینگی و در نهایت تورم را مهار کنند. اما مشکل اینجاست که همین اقدام انقباضی ممکن است به تولید و اشتغال آسیب بزند.

به گفته او، بخش تولید این روزها به دلیل شوک طرف عرضه با کاهش ظرفیت مواجه شده است. یعنی کالاهای کمتری به بازار می‌رسد، اما تقاضا تغییری نکرده، در نتیجه قیمت‌ها بالا می‌رود.

قطع اینترنت هم به تولید ضربه زد

این کارشناس اقتصادی یادآوری می‌کند که فقط سیاست‌های پولی نیست که به تولید آسیب زده است. عواملی مثل قطع اینترنت نیز بر کاهش تولید، اشتغال و ارائه خدمات به مشتریان اثر گذاشته است.

او تأکید می‌کند: «بخشی از تولید و اشتغال که از دست رفته، ربطی به سیاست‌های پولی ندارد و نمی‌توان با سیاست‌های پولی آن را جبران کرد.»

راهکار چیست؟ افزایش نرخ بهره

ندری یک پیشنهاد مشخص دارد: بانک مرکزی باید نرخ بهره را افزایش دهد. چرا؟ چون مردم باید انگیزه پیدا کنند که کمتر مصرف کنند و بیشتر پس‌انداز کنند.

منطق او ساده است:

اگر مردم بدانند پولشان را در بانک بگذارند و سود خوبی بگیرند، کمتر به سراغ بازارهای دیگر (مثل طلا، ارز و مسکن) می‌روند و تقاضا برای کالاها کاهش پیدا می‌کند. این کاهش تقاضا می‌تواند فشار را روی قیمت‌ها کم کند.

او می‌گوید: «مردم باید بدانند اگر امروز کمتر مصرف کنند، در آینده می‌توانند بیشتر مصرف کنند.»

نگرانی از اثرات منفی

ندری قبول دارد که این سیاست ممکن است اثرات منفی کوچکی هم روی تولید و اشتغال داشته باشد، اما معتقد است این اثرات «بیشتر از خود جنگ» نخواهد بود.

به گفته او:

در شرایط فعلی بهترین توصیه به بانک مرکزی این است که سیاست انقباضی خود را در پیش بگیرد و نرخ بهره را افزایش دهد، هرچند سیاست‌گذاران معمولاً نگاه منفی به نرخ بهره بالا دارند.

نقدینگی سرگردان را جذب کنید

این کارشناس اقتصادی می‌گوید در شرایط پساجنگ، نقدینگی خواهی اجتناب‌ناپذیر است. برای تأمین مالی تولید، باید نقدینگی سرگردان در جامعه جذب شود. بهترین راه؟ تبدیل آن به سپرده‌های ریالی با سود جذاب.

بانک‌ها با این سپرده‌ها می‌توانند به تولیدکنندگان تسهیلات بدهند. اما ندری هشدار می‌دهد: «نقدینگی خواهی نباید از مسیر استقراض بانک‌ها از بانک مرکزی صورت گیرد.»

 دو ابزار کمکی

ندری دو پیشنهاد دیگر هم دارد:

اول؛ افزایش کالابرگ: دولت برای کاستن از فشار تورم بر زندگی مردم، باید رقم کالابرگ را افزایش دهد تا معیشت مردم حفظ شود.

دوم؛ انتشار اوراق بدهی: دولت باید کسری بودجه خود را از طریق انتشار اوراق بدهی با سررسیدهای متنوع مدیریت کند، نه فشار بیشتر به شبکه بانکی.

این تحلیلگر اقتصادی به یک نشانه مثبت هم اشاره می‌کند. به گفته او، بانک مرکزی اخیراً نشان داده که جدی است. مثلاً به بانکی که ۲۷۰ همت درخواست داده بود، فقط ۱۸۰ همت تخصیص داده است.

این یعنی بانک مرکزی می‌خواهد جلوی رشد پایه پولی را بگیرد.

هشدار برای بلندمدت

ندری در پایان تأکید می‌کند که همه این سیاست‌ها باید کوتاه‌مدت باشند. چون در بلندمدت، نرخ بهره بالا خودش به ضد تولید تبدیل می‌شود.

او می‌گوید: «این اقدامات برای مقطع کوتاه مدت طراحی شوند، زیرا در بلندمدت اجرای این سیاست‌ها به ضد خود تبدیل می‌شود.»