به گزارش بنکر (Banker)، بازار ارز این روزها شاهد یک آرامش نسبی است؛ ثباتی که شاید برای بسیاری از فعالان اقتصادی و مردم که چشم به نرخ دلار دوختهاند، جای تعجب داشته باشد. در شرایطی که تنشهای منطقهای ادامه دارد و اخبار ضد و نقیضی از فروش نفت به گوش میرسد، چرا دلار همچنان در یک محدوده قیمتی مشخص در نوسان است؟ یک کارشناس اقتصادی در گفتوگو با ما به تحلیل این وضعیت پرداخته و از دلایل پشت پرده این ثبات و همچنین چشمانداز آینده دلار سخن گفته است.
عوامل پنهان ثبات دلار
عرضه ارز و کنترل قیمتی؛ آیا واقعیت دارد؟
به نظر میرسد افزایش عرضه ارز در بازار، عاملی کلیدی در ثابت نگه داشتن قیمت دلار بوده است. اما این عرضه اضافی از کجا نشأت میگیرد؟ مهدی بهنامه، کارشناس اقتصادی، با اشاره به این موضوع بیان میکند که اطلاعات دقیق و بهروز به دلیل محدودیتهای دسترسی به اینترنت، به سختی قابل دستیابی است. با این حال، مطرح شدن اخبار مبنی بر فروش نفت، میتواند نشاندهنده ورود منابع ارزی به کشور باشد. در صورتی که این فروشها در مقیاس قابل توجهی صورت گرفته باشد، میتواند به کنترل نرخ دلار کمک کرده و مانع از افزایش آن شود.
سایه جنگ و رکود بر بازار؛ تاثیرات متناقض
شرایط جنگی و عدم قطعیتهای ناشی از آن، به طور معمول باید باعث افزایش تقاضا برای داراییهای امن مانند دلار و همچنین افزایش قیمت نفت شود. اما در کمال تعجب، شاهد ثبات نسبی قیمت نفت و دلار هستیم. این وضعیت نشان میدهد که عوامل دیگری نیز در بازار دخیل هستند. شاید بتوان گفت که رکود ناشی از خود جنگ و کاهش فعالیتهای اقتصادی، تقاضا را تا حدی کنترل کرده است. همچنین، تحریمها که مانع از مبادلات عادی و روان ارزی میشوند، خود به نوعی بر مکانیزم عرضه و تقاضا تاثیر گذاشته و آن را پیچیدهتر میکنند.
تحلیل دوگانه بازار
عوامل بنیادین؛ پایههای استوار یا لرزان؟
تحلیل بنیادین به بررسی عوامل کلان اقتصادی مانند جنگ، عرضه و تقاضای کالاها (مانند نفت) و سیاستهای پولی و مالی میپردازد. در مورد دلار، جنگهای منطقهای، وضعیت فروش نفت ایران، و سیاستهای اقتصادی داخلی و خارجی، همگی جزء عوامل بنیادین محسوب میشوند. این عوامل میتوانند نوسانات قابل توجهی در بلندمدت ایجاد کنند.
عوامل تکنیکال؛ نفس تازه بازار
در مقابل، تحلیل تکنیکال به بررسی الگوهای قیمتی و روند حرکت داراییها در طول زمان میپردازد. کارشناسان تکنیکال معتقدند که بازارها، مانند یک کوهنورد، پس از صعودهای سریع، نیاز به استراحت و “اصلاح” دارند تا بتوانند به مسیر خود ادامه دهند. به گفته بهنامه، این استراحت تکنیکال، همان “نفستنگی” است که متغیرهای بازار پس از یک دوره صعودی تجربه میکنند. این بدان معناست که حتی اگر عوامل بنیادین (مانند شدت گرفتن جنگ) سیگنال صعودی بدهند، اما از منظر تکنیکال، بازار نیاز به تثبیت یا حتی اصلاح موقت دارد. این استراحت به بازار اجازه میدهد تا از قیمتهای بالا “نفس بگیرد” و خود را برای حرکت بعدی آماده کند.
مفهوم قیمت ذاتی دلار
دلار به مثابه یک کالا
یکی از مفاهیم کلیدی در تحلیل وضعیت دلار، درک “قیمت ذاتی” آن است. اگر دلار را مانند یک کالای معمولی در نظر بگیریم، ارزش آن باید متناسب با تورم و رشد قیمت سایر کالاها در طول زمان افزایش یابد. به عنوان مثال، اگر قیمت گوشت از سال ۱۳۹۴ تا کنون ۸۰۰ درصد رشد داشته باشد، انتظار میرود که ارزش ذاتی دلار نیز به همین نسبت افزایش یابد تا قدرت خرید خود را حفظ کند.
شکاف قیمتی و روند اصلاحی
گاهی اوقات، قیمت دلار در بازار از ارزش ذاتی خود جلو میزند. در چنین شرایطی، بازار برای بازگرداندن تعادل، وارد فاز استراحت یا اصلاح میشود. این استراحت به سایر کالاها و بخشهای اقتصادی فرصت میدهد تا خود را با ارزش جدید دلار هماهنگ کنند. به عنوان مثال، دلار پس از رسیدن به محدوده ۸۰ تومان، مدتی درجا زد تا سایر کالاها خود را با آن تطبیق دهند. سپس با رشد مجدد به ۱۳۰ تومان رسید و اکنون در بازه ۱۴۵ تا ۱۵۵ تومان تثبیت شده است. این نشان میدهد که دلار، پس از طی کردن یک روند صعودی، وارد مرحله استراحت شده است تا سایر متغیرهای اقتصادی به آن برسند.
چشمانداز آینده دلار
دلار و وابستگی شدید به تحریمها
پیشبینی آینده دلار در ایران، بدون در نظر گرفتن عامل تحریمها، امری غیرممکن است. تحریمهای بانکی و تجاری بینالمللی، مبادلات ارزی کشور را به شدت تحت تاثیر قرار داده و قیمتگذاری دلار را پیچیده کرده است. این تحریمها مانع از جریان عادی ارز و انجام معاملات بینالمللی میشوند.
پس از جنگ؛ آیا دلار مجدداً اوج میگیرد؟
کارشناس اقتصادی تاکید میکند که حتی اگر تنشهای جنگی در منطقه پایان یابد، اما تحریمها همچنان پابرجا باشند، دلار مجدداً روند افزایشی خود را از سر خواهد گرفت. این بدان معناست که پایان جنگ به تنهایی برای کنترل بلندمدت دلار کافی نیست و برداشتن تحریمها، به عنوان یک عامل بنیادین کلیدی، نقشی حیاتی در تعیین مسیر آتی نرخ ارز خواهد داشت. در غیاب رفع تحریمها، انتظار میرود که دلار پس از این دوره استراحت تکنیکال، مجدداً به حرکت صعودی خود ادامه دهد.
دیدگاهها