به گزارش بنکر (Banker)، بازار ارز ایران در هفتههای اخیر رفتار متفاوتی نسبت به بازار طلا از خود نشان داده است. حتی کاهش قیمت طلای جهانی نتوانست جلوی افزایش نرخ دلار آزاد را بگیرد. دلیل اصلی این روند، استمرار عوامل بنیادین رشد دلار در اقتصاد ایران است.
تورم و ریسکهای سیاسی؛ موتور محرک تقاضای دلار
تورم بالا و بهویژه تورم انتظاری همچنان باعث شکلگیری تقاضای احتیاطی در بازار ارز شده است. فعالان اقتصادی و خانوارها دلار را نه تنها بهعنوان ابزار مبادله، بلکه به عنوان پناهگاهی برای حفظ ارزش داراییهای خود میبینند. این نگاه سبب شده حتی افت طلای جهانی نتواند جلوی رشد دلار را بگیرد.
شکاف نرخ رسمی و آزاد؛ چالشی قدیمی در بازار ارز
یکی دیگر از مسائل مهم، فاصله قابل توجه میان نرخ رسمی و آزاد دلار است. در حال حاضر، نرخ رسمی نزدیک به ۲۷ درصد کمتر از نرخ بازار آزاد است. این شکاف که پیشتر کاهش یافته بود، بار دیگر افزایش یافته و امیدها برای تکنرخی شدن ارز را کمرنگ کرده است.
پیامدهای افزایش فاصله نرخها
فاصله بالا میان نرخ رسمی و آزاد انگیزه عرضه ارز به کانالهای رسمی را کاهش میدهد، رفتارهای رانتی را تقویت میکند و بازگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه رسمی اقتصاد را دشوار میسازد. نتیجه این وضعیت کاهش اثرگذاری سیاستهای ارزی و فشار بیشتر بر بازار آزاد است، که خود را در قالب جهشهای مقطعی قیمت دلار نشان میدهد.
فرصتها و محدودیتها برای سیاستگذار ارزی
کاهش طلای جهانی میتوانست فرصتی برای کاهش انتظارات تورمی و آرامسازی بازار باشد، اما استمرار نااطمینانیهای سیاسی و ضعف لنگرهای انتظاری در اقتصاد داخلی اثر این فرصت را محدود کرده است. تا زمانی که چشمانداز تورم مهار نشود و سیگنالهای باثبات به فعالان اقتصادی مخابره نشود، بازار ارز همچنان مستعد نوسانات افزایشی خواهد بود.
جمعبندی
تحولات اخیر نشان میدهد که بازارهای دارایی در ایران بیش از هر متغیر واحدی، نتیجه برهمکنش پیچیده عوامل داخلی و خارجی هستند.
کاهش طلای جهانی توانست بازار سکه و طلا را عقب ببرد، اما تورم انتظاری و ریسکهای سیاسی نیروی قدرتمندی برای رشد دلار ایجاد کردهاند.
ادامه این روند نه تنها چشمانداز تکنرخی شدن ارز را مبهم میکند، بلکه فشار تازهای بر متغیرهای کلان اقتصادی وارد خواهد ساخت؛ مگر آنکه سیاستهای پولی و ارزی هماهنگ و هدفمند اجرا شوند.
دیدگاهها