پرداخت وام ازدواج ۴۵ درصد رشد کرد؛ صف اما کوتاه نشد

به گزارش بنکر، صف وام ازدواج و فرزندآوری همچنان یکی از مسائل مهم نظام بانکی است. این موضوع با وجود پرداخت صدها هزار فقره تسهیلات در سال جاری، هنوز به نتیجه مطلوب نرسیده است. تازه‌ترین آمار دیوان محاسبات نشان می‌دهد تا پایان شهریور، نزدیک به ۸۰۰ هزار متقاضی این دو تسهیلات همچنان در انتظار دریافت وام بوده‌اند.

بر اساس این آمار، از مجموع ۸۰۴ هزار و ۸۰۲ متقاضی وام ازدواج، ۴۱۱ هزار و ۸۸۴ نفر تسهیلات دریافت کرده‌اند. در مجموع ۱۳۸ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان به این بخش پرداخت شده است. با محاسبه تفاوت تعداد کل متقاضیان و دریافت‌کنندگان، ۳۹۲ هزار و ۹۱۸ نفر هنوز وام خود را دریافت نکرده‌اند. دیوان محاسبات اعلام کرده است که ۴۸ درصد متقاضیان واجد شرایط همچنان در صف قرار دارند.

وضعیت در بخش وام فرزندآوری نیز از این بهتر نیست. تا پایان شهریور، از مجموع ۶۸۷ هزار و ۳۰۷ متقاضی، ۲۸۱ هزار و ۳۴۶ نفر تسهیلات دریافت کرده‌اند. ارزش پرداخت‌ها به ۲۶ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان رسیده است. بر اساس تفاضل این دو رقم، ۴۰۵ هزار و ۹۶۱ نفر هنوز وام نگرفته‌اند. به اعلام دیوان محاسبات، ۵۹ درصد متقاضیان واجد شرایط این تسهیلات همچنان در صف انتظار هستند.

در مجموع، محاسبه ارقام اعلام‌شده نشان می‌دهد تعداد متقاضیانی که در این دو بخش هنوز تسهیلات خود را دریافت نکرده‌اند، به ۷۹۸ هزار و ۸۷۹ نفر می‌رسد. به زبان ساده، نزدیک به ۸۰۰ هزار خانوار هنوز به منابعی که برای شروع زندگی یا نگهداری فرزند در نظر گرفته شده، دست پیدا نکرده‌اند.

سه بانک زیر ۴۰ درصد سهمیه

موضوع صف طولانی وام ازدواج پیش‌تر نیز مورد انتقاد نهادهای نظارتی قرار گرفته بود. پیش از این سازمان بازرسی کل کشور در بررسی عملکرد بانک‌ها، از عقب‌ماندگی تعدادی از بانک‌ها در پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری نسبت به سهمیه تعیین‌شده خبر داد.

بر اساس اطلاعات دریافتی این سازمان از سامانه بانک مرکزی تا ۲۴ شهریور، بانک‌های سرمایه، رسالت و توسعه صادرات ایران در پرداخت وام ازدواج کمتر از ۴۰ درصد سهمیه شش‌ماهه نخست سال خود را محقق کرده بودند. در بخش وام فرزندآوری نیز بانک‌های ایران‌زمین، تجارت، توسعه تعاون، گردشگری و مسکن عملکردی زیر ۴۰ درصد داشتند. متوسط عملکرد شبکه بانکی در تحقق سهمیه وام ازدواج ۷۷ درصد و برای وام فرزندآوری ۶۱ درصد اعلام شد.

سازمان بازرسی همچنین به مواردی از سخت‌گیری برخی شعب در مطالبه ضمانت‌های اضافی اشاره کرده بود. این موضوع اهمیت بررسی عملکرد بانک‌ها را دوچندان می‌کند. طولانی شدن صف را نمی‌توان صرفاً به کمبود منابع نسبت داد. باید مشخص شود چه میزان از تأخیرها به محدودیت منابع و چه میزان به نحوه اجرای تعهدات و فرایندهای اداری مربوط است.

پرداخت بیشتر، اما صف کوتاه نشد

بانک مرکزی نیز در گزارش عملکرد خود تا ۲۶ شهریور از پرداخت بیش از ۴۰۴ هزار فقره وام ازدواج به ارزش حدود ۱۳۶ هزار میلیارد تومان خبر داده بود. این بانک همچنین اعلام کرد پرداخت وام ازدواج در سال جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل ۴۵ درصد افزایش یافته است.

این آمار از ادامه پرداخت تسهیلات و افزایش حجم آن نسبت به دوره مشابه حکایت دارد. اما در کنار آن، باقی ماندن صدها هزار متقاضی در صف نشان می‌دهد افزایش پرداخت‌ها به‌تنهایی برای رفع مشکل کافی نبوده است. برای سنجش دقیق عملکرد شبکه بانکی، علاوه بر مبلغ و تعداد وام‌های پرداخت‌شده، باید شمار افراد باقی‌مانده در صف، سرعت رسیدگی به پرونده‌ها و میزان تحقق تعهدات هر بانک نیز بررسی شود.

از سوی دیگر، افزایش هزینه‌های مسکن، جهیزیه و مخارج روزمره باعث شده دسترسی به‌موقع به وام ازدواج برای بسیاری از زوج‌های جوان اهمیت بیشتری پیدا کند. تأخیر در پرداخت، علاوه بر برهم زدن برنامه‌ریزی مالی خانواده‌ها، می‌تواند قدرت خرید تسهیلات را نیز کاهش دهد. در بخش فرزندآوری هم طولانی شدن انتظار، دسترسی خانواده‌ها به منابعی را که برای بخشی از هزینه‌های تولد و نگهداری فرزند در نظر گرفته شده، به تعویق می‌اندازد.

در چنین شرایطی، انتظار می‌رود بانک مرکزی گزارش‌های منظم و تفکیک‌شده‌ای از عملکرد بانک‌ها منتشر کند تا وضعیت سهمیه‌ها، تعداد پرونده‌های باقی‌مانده و دلایل تأخیرها روشن باشد. همچنین لازم است بانک‌هایی که از برنامه پرداخت عقب مانده‌اند، برای جبران این فاصله برنامه مشخصی ارائه کنند. آنچه از مجموع آمارها برمی‌آید، این است که پرداخت وام ازدواج و فرزندآوری ادامه دارد، اما هنوز بخش بزرگی از متقاضیان به تسهیلات خود دسترسی پیدا نکرده‌اند. معیار اصلی موفقیت این سیاست حمایتی نیز نه صرفاً افزایش رقم پرداخت‌ها، بلکه کاهش زمان انتظار و رسیدن وام به دست خانواده‌ها در زمانی است که بیشترین نیاز را به آن دارند.