رمزارزها چگونه یک بانک را در ۲ روز نابود کردند؟

به گزارش بنکر (Banker)، بحران بانکی سال ۲۰۲۳ در آمریکا یکی از سریع‌ترین و شوک‌آورترین رویدادهای مالی تاریخ این کشور بود. حالا گزارش تازه‌ای از شرکت بیمه سپرده فدرال (FDIC) پرده از یک واقعیت جالب برمی‌دارد: مشتریان حوزه ارز دیجیتال و حساب‌های امانی، نقش پررنگ‌تری از آنچه قبلاً تصور می‌شد در این فرار سرمایه داشتند.

در این گزارش، جزئیات این تحقیق و درس‌هایی که برای بانک‌ها و سرمایه‌گذاران دارد را مرور می‌کنیم.

 اولین کسانی که فرار کردند

طبق بررسی FDIC، در جریان بحران سال ۲۰۲۳، مشتریانی که در حوزه فناوری‌های مالی و ارز دیجیتال فعال بودند، به دلیل ماهیت دارایی‌های خود و دسترسی سریع به ابزارهای انتقال وجه آنی، بسیار سریع‌تر از سایر مشتریان عادی اقدام به خارج کردن پولشان از بانک‌های در معرض خطر کردند.

به عبارت ساده، وقتی خبر بحران به گوش رسید، معامله‌گران رمزارزها و شرکت‌های فینتک در کسری از ساعت، دارایی‌های خود را از بانک‌های مشکل‌دار خارج کردند. اما مشتریان عادی که حساب‌های کوچک‌تری داشتند، این کار را خیلی دیرتر انجام دادند.

ریزش ۸۸ درصدی در بانک سیگنچر

اعداد و ارقام این گزارش حیرت‌انگیز است. در بانک سیگنچر (Signature Bank) ، سپرده‌های مرتبط با حساب‌های امانی فعال – همان وجوهی که شرکت‌های سرمایه‌گذاری ارز دیجیتال در آن نگهداری می‌کردند – با ریزش ۸۸ درصدی مواجه شد.

نکته شگفت‌انگیز این است که این دسته از سپرده‌ها فقط حدود ۱۳ تا ۱۵ درصد کل دارایی‌های بانک را تشکیل می‌دادند، اما در تنها دو روز کاری بیش از ۸۳ درصد کاهش یافتند. این بالاترین میزان ریزش در میان انواع سپرده‌های این بانک بود.

استفاده از سیستم‌های انتقال وجه آنی و حواله‌های سیمی (wire transfer) باعث شد که طوفان خروج سپرده‌ها به سرعت سهمگینی برسد. در اوج بحران، تنها در یک روز بیش از ۲۳.۳ میلیارد دلار درخواست خروج وجه از بانک سیگنچر ثبت شد. رقمی که برای هر بانکی مرگبار است.

نبود پوشش بیمه برای مبالغ کلان

اما چرا مشتریان ارز دیجیتال اینقدر سریع فرار کردند؟ تحقیق FDIC یک پاسخ روشن دارد: عدم پوشش بیمه‌ای برای این مبالغ کلان.

بر اساس برآورد محققان:

• بیش از ۹۹.۵ درصد از موجودی حساب‌های امانی در بانک سیگنچر فاقد پوشش بیمه بودند.

• در فرست ریپابلیک بانک (First Republic Bank) نیز این رقم به ۹۹ درصد می‌رسید.

وقتی سپرده‌های کلان شما بیمه نباشد، با کوچکترین نشانه بحران، هیچ دلیلی برای ماندن ندارید. همین محاسبه ساده باعث شد شرکت‌های فینتک و نهادهای مرتبط با ارز دیجیتال، برای جلوگیری از نابودی دارایی‌های خود، تراکنش‌های خروجی عظیمی را ثبت کنند.

حرف رسمی رئیس FDIC

تراویس هیل (Travis Hill)، رئیس FDIC، در گزارش رسمی خود گفت:

«این مطالعه گزارشی بسیار دقیق از جریان سپرده‌ها در طول سریع‌ترین فرار از بانک در تاریخ ایالات متحده ارائه می‌دهد.»

او تأکید کرد که این تحقیق می‌تواند درس مهمی برای بانک‌ها و نهادهای ناظر در سراسر جهان باشد.

تفاوت رفتار سپرده‌گذاران خرد و کلان

نکته جالب دیگر گزارش این است که همه سپرده‌گذاران فرار نکردند. سپرده‌گذاران خرد و آنهایی که وجوهشان تحت پوشش بیمه (تا سقف ۲۵۰ هزار دلار) بود، رفتار متفاوتی داشتند. آنها عموماً دارایی‌های خود را حفظ کردند و وحشت نکردند.

اما بخش دیجیتال و ارز دیجیتال به دلیل ماهیت متحرک و پرسرعت سرمایه‌هایشان، آسیب‌پذیری بانک‌ها را دو چندان کرد. در واقع، حضور مشتریان کریپتو در ترکیب سپرده‌های یک بانک، می‌تواند مانند یک شمشیر دولبه عمل کند: در روزهای خوب نقدینگی می‌آورند، در روزهای بد اول از همه فرار می‌کنند.

درس مهم برای بانک‌ها و قانون‌گذاران

گزارش FDIC یک پیام روشن دارد: بانک‌هایی که مشتریان بزرگ و کلان ارز دیجیتال را جذب می‌کنند، باید بدانند که این سپرده‌ها به شدت حساس، سریع و بدون بیمه هستند. در بحران بعدی، همین مشتریان دوباره اولین نفراتی خواهند بود که فرار می‌کنند. مگر اینکه قوانین بیمه سپرده تغییر کند یا ابزارهای جدیدی برای حفظ این سرمایه‌ها طراحی شود.

فعلاً آنچه مشخص است، ثبت یک رکورد تاریخی است: سریع‌ترین فرار سرمایه در تاریخ بانکداری آمریکا، پای ثابتش مشتریان ارز دیجیتال بودند.