رشد چشمگیر تأمین مالی بنگاه‌ها با ابزارهای نوین بانک مرکزی

به گزارش بنکر (Banker)، بانک مرکزی در سال جاری با هدف هدایت نقدینگی به سمت فعالیت‌های مولد اقتصادی و توسعه ابزارهای تأمین مالی زنجیره تولید، توانسته است میزان تأمین مالی بنگاه‌ها را از طریق این ابزارها به بیش از ۱۱۴ همت برساند.

این رقم در مقایسه با سال گذشته که تنها اوراق گام به عنوان ابزار تأمین مالی معرفی شده بود و عملکرد آن حدود ۸.۷ همت بود، رشد قابل توجهی نشان می‌دهد.

ویژگی‌های اصلی ابزارهای نوین تأمین مالی

هدایت اعتبار و رصد کامل عملکرد

امکان انتقال اعتبار در زنجیره‌های تولیدی و رصد عملکرد دقیق، باعث می‌شود منابع به صورت هدفمند مصرف شوند و از انحراف اعتبارات جلوگیری شود. این ویژگی، اثر بخشی ابزارهای تأمین مالی را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

نقش اوراق گام در تأمین مالی

مجموع تأمین مالی بنگاه‌ها از طریق اوراق گام که توسط ۱۷ بانک صادر شده، تا پایان ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ به ۳۶۳.۲ هزار میلیارد ریال رسیده است؛ این رقم نسبت به سال گذشته که ۸۷.۴ هزار میلیارد ریال بود، رشد قابل توجهی دارد.

بانک‌های پیشتاز در صدور اوراق گام:

• بانک رفاه کارگران

• بانک ملت

• بانک شهر

سایر بانک‌های فعال شامل ملی ایران، تجارت، پارسیان، گردشگری، سامان، کشاورزی، خاورمیانه، سینا، پاسارگاد، توسعه تعاون، اقتصاد نوین، سپه، توسعه صادرات و صنعت و معدن بوده‌اند.

گسترش دامنه استفاده اوراق گام

استفاده از اوراق گام در بنگاه‌های مختلف کاهش وابستگی به تسهیلات بانکی و هدایت اعتبار به بخش مولد اقتصاد را ممکن کرده است. صنایع متنوعی مانند خودروسازی، لوازم خانگی، صنایع غذایی، دارو و درمان، بازرگانی، فلزات و مس بیشترین بهره را از این ابزار برده‌اند و مجموع سرمایه در گردش تأمین شده از ابتدای راه‌اندازی بیش از ۱۳۰ همت است.

توجه: متوسط ارزش هر فقره اوراق گام در سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ حدود ۱.۵ تا ۲.۳ هزار میلیارد ریال بوده، اما در سال ۱۴۰۴ به ۰.۸ هزار میلیارد ریال کاهش یافته است که نشان‌دهنده تعمیق ابزار بین بنگاه‌های کوچک و متوسط است.

اقدامات کلیدی برای افزایش کارکرد اوراق گام

1. تأمین ارز برای واردکنندگان دارو و تجهیزات پزشکی تا سقف ۲۵۰ میلیون دلار؛ تا ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ حدود ۴۶ هزار میلیارد ریال اوراق صادر شده است.

2. اصلاح دستورالعمل اوراق گام و شمول اشخاص حقیقی، با امکان تنزیل اوراق تا ۵۰٪ برای نقدشوندگی بیشتر.

3. تأمین ارز برای واردکنندگان نهاده‌های دامی تا سقف ۲۵۰ میلیون دلار.

4. صدور اوراق یارانه دارو برای پرداخت بدهی سهم یارانه دارو، شیرخشک و تجهیزات پزشکی.

این اقدامات انتظار می‌رود باعث گسترش کاربرد ابزارهای نوین در صنایع مختلف شود.

برات الکترونیکی زنجیره تولید

راهکار نوین سرمایه در گردش

برات الکترونیکی زنجیره تولید از ابتدای سال جاری عملیاتی شده و قابلیت تأمین مالی سرمایه در گردش برای اشخاص حقیقی و حقوقی را دارد.

• ۱۰ بانک فعال: صادرات ایران، سپه، صنعت و معدن، تجارت، ملی ایران، ملت، رفاه کارگران، سینا، شهر و پارسیان

• حجم تأمین مالی: ۷۱۸.۲ هزار میلیارد ریال تا ۳۰ بهمن ۱۴۰۴

• صنایع استفاده‌کننده: خودرو، فولاد، دام و طیور، پالایشگاه، لوازم خانگی، انتقال آب، عمران و توسعه شهری، نساجی، مواد غذایی و پلاستیک

توسعه و امکانات جدید

فاز دوم برات الکترونیکی شامل امکان انتقال بخشی و تنزیل بخشی اوراق و تسویه معاملات اعتباری در بورس کالا و انرژی است و مستندات فنی برای شبکه بانکی آماده شده است.

کارت رفاهی متصل به اوراق گام

هدف و عملکرد

بانک مرکزی برای تقویت قدرت خرید خانوارها اقدام به طراحی کارت رفاهی کرده است که به اوراق گام متصل است.

• کل مبلغ خرید خانوارها: ۲۵.۲ هزار میلیارد ریال

• بانک‌های پیشتاز: رفاه کارگران، ملت، کشاورزی، تجارت، پاسارگاد

• امکان خرید غیرکالایی: خدمات بهداشت و درمان، آموزشی، گردشگری

• سقف کارت رفاهی افزایش یافته به ۵ میلیارد ریال

تاثیر و چشم‌انداز

این کارت می‌تواند باعث رقابت با روش‌های فروش اقساطی و کاهش قیمت تمام شده برای خانوارها شود و توسعه تأمین مالی خانوار را تسهیل کند.

مطالبات قراردادی (فاکتورینگ)

فاکتورینگ امکان واگذاری مطالبات تأمین‌کنندگان و پیمانکاران به شبکه بانکی را فراهم می‌کند.

• ارزش تسهیلات شده: ۳۶۰۲ میلیارد ریال

• بانک‌های فعال: ملت، رفاه کارگران، صنعت و معدن

• هدف: حمایت از تولیدکنندگان و اجرای پروژه‌های غیردولتی

کشاورزی قراردادی

در کشاورزی قراردادی، تولیدکننده با مجری طرح قرارداد بسته و شبکه بانکی کل زنجیره تولید را تأمین مالی می‌کند.

• مزایا: افزایش کارایی تأمین مالی، جلوگیری از انحراف منابع، تأمین نهاده کشاورزان

• عملکرد سال جاری: ۳۵.۴ هزار میلیارد ریال تسهیلات و ۳.۰ هزار میلیارد ریال ایجاد تعهدات

• بانک فعال: کشاورزی

جمع‌بندی

با توجه به توسعه تدریجی ابزارهای نوین بانک مرکزی و شکل‌گیری منحنی یادگیری در شبکه بانکی و بنگاه‌ها:

• سهم ابزارهای نوین در تأمین مالی بنگاه‌ها و خانوارها افزایش خواهد یافت.

• امکان تأمین مالی مؤثر و هدفمند با حداقل آثار نقدینگی فراهم شده است.

• اوراق گام، برات الکترونیکی و کارت رفاهی ابزارهایی کلیدی در هدایت منابع به بخش مولد اقتصاد هستند.

• روش‌های فاکتورینگ و کشاورزی قراردادی می‌توانند تولیدکنندگان و صنایع کوچک و متوسط را حمایت کنند.