دلاری که می‌خریم، دلاری که می‌ارزد

به گزارش بنکر، این روزها بازار ارز آرام نیست. قیمت دلار در هفته‌های اخیر قله‌های تازه‌ای فتح کرده و در سطوحی معامله می‌شود که برای بسیاری از فعالان بازار هم غیرمنتظره بود. اما عقب‌نشینی‌های مقطعی نتوانسته موج تقاضا را به‌طور کامل تخلیه کند. حالا سؤال این است که پشت این رشد، چه چیزی نهفته است؟

حمیدرضا جیهانی، کارشناس بازارهای مالی، در گفت‌وگو با تجارت‌نیوز توضیح می‌دهد. به گفته او، موضوع اصلی در شرایط فعلی انتظارات تورمی است. جیهانی می‌افزاید: متغیرهایی مانند تورم، کاهش ارزش پول ملی، کسری‌های اقتصادی و وضعیت درآمدهای دولت هم در تعیین ارزش دلار اثرگذارند.

اما این کارشناس یک نکته مهم را هم گوشزد می‌کند. باید میان ارزش بنیادی دلار و قیمتی که تحت تأثیر انتظارات و فضای روانی شکل می‌گیرد، تفاوت قائل شد. جیهانی تصریح می‌کند: با توجه به معادلات اقتصادی، قیمت دلار باید پایین‌تر از رقم‌های فعلی باشد. به زبان ساده، بخشی از این افزایش قیمت، حباب بازار را نشان می‌دهد.

چه کسانی دلار می‌خرند و چرا؟

محدودیت منابع ارزی و تحریم‌ها، انتظارات تورمی را تشدید کرده است. جیهانی در این باره می‌گوید: ما محدودیت منابع ارزی داریم و تحت تحریم هستیم. این محدودیت‌ها و تشدید فشارهای سیاسی، انتظارات تورمی را افزایش داده و طبیعی است که مردم نسبت به آینده ارزش پول ملی نگران شوند.

و این نگرانی، فقط در میان معامله‌گران حرفه‌ای دیده نمی‌شود. جیهانی ادامه می‌دهد: وقتی مردم احساس می‌کنند ریسک‌های سیاسی بیشتر شده و ارزش دارایی‌هایشان ممکن است کاهش پیدا کند، بخشی از درآمد خود را به دارایی‌های ارزی تبدیل می‌کنند. این رفتار حتی در میان افرادی که درآمد محدودی دارند هم دیده می‌شود.

در عمل، تقاضای بازار تنها مصرفی یا تجاری نیست. جیهانی توضیح می‌دهد: در حال حاضر حتی افرادی که نیاز مشخصی به ارز ندارند، ممکن است برای حفظ ارزش دارایی به سمت خرید دلار بروند. یعنی چه؟ یعنی بخشی از تقاضا ناشی از نگرانی نسبت به آینده است.

فعالان اقتصادی هم رفتار مشابهی دارند. به گفته این کارشناس، تاجر، واردکننده و تولیدکننده وقتی می‌بینند ریسک‌های سیاسی در حال افزایش است، ممکن است تصمیم بگیرند ارز مورد نیاز خود را زودتر تأمین کنند. آنها لزوماً منتظر نمی‌مانند که ببینند قیمت اصلاح می‌کند یا نه.

بانک مرکزی چقدر می‌تواند کاری کند؟

آیا بانک مرکزی می‌تواند به تنهایی بازار را کنترل کند؟ جیهانی پاسخ می‌دهد: قطعاً یک نهاد به تنهایی قادر نیست فشار ناشی از ریسک‌های سیاسی، تحریم‌ها و انتظارات تورمی را خنثی کند. او می‌افزاید: بانک مرکزی نقش مهمی در بازار دارد، اما عوامل بسیار بزرگ‌تری نیز خارج از اختیار این نهاد هستند.

این کارشناس تأکید می‌کند: نمی‌توانیم تمام افزایش قیمت دلار را به عملکرد بانک مرکزی نسبت داد. البته سیاست‌گذار باید از ابزارهایی که در اختیار دارد برای مدیریت بازار استفاده کند، اما انتظار اینکه بانک مرکزی به تنهایی تمام فشارهای اقتصادی و سیاسی را از بین ببرد، واقع‌بینانه نیست.

با این حال، یک وظیفه مهم بر دوش بانک مرکزی است. جیهانی می‌گوید: یکی از مهم‌ترین وظایف بانک مرکزی، مدیریت انتظارات و فضای ذهنی جامعه است. اگر بازار احساس کند سیاست‌گذار توانایی مدیریت شرایط را دارد، انگیزه سفته‌بازی و رفتارهای هیجانی کاهش پیدا می‌کند.

او ادامه می‌دهد: در سال‌های گذشته نیز تجربه کرده‌ایم که گاهی با مدیریت انتظارات و مداخله هدفمند، بازار برای مدتی آرام شده است. بنابراین صرف عرضه ارز کافی نیست و نحوه اطلاع‌رسانی و پیام‌هایی که به بازار منتقل می‌شود نیز اهمیت زیادی دارد.

هشدار به خریداران

اما این کارشناس به مردم هشدار می‌دهد. جیهانی می‌گوید: قیمت‌های فعلی از نظر بنیادی بالا هستند و در سطوح بالاتر از محدوده‌ای که بر اساس متغیرهای اقتصادی قابل توجیه است، می‌توان از حباب صحبت کرد. بنابراین مردم باید نسبت به خریدهای هیجانی در این سطوح احتیاط داشته باشند.

او در پایان تأکید می‌کند: این به معنای آن نیست که بانک مرکزی یا یک عامل خاص می‌تواند قیمت را به سرعت پایین بیاورد. وقتی انتظارات تورمی و ریسک سیاسی وجود دارد، بازار می‌تواند برای مدتی در سطوح بالاتر باقی بماند. اما باید توجه داشت که قیمت بازاری همیشه با ارزش بنیادی یکسان نیست.