به گزارش بنکر (Banker)، در شرایطی که فعالان صنعت دام و طیور با کمبود نقدینگی و فشارهای اقتصادی دستوپنجه نرم میکنند، بانک کشاورزی از شتاب گرفتن اجرای ابزار اعتباری «نوی پو» خبر داده است؛ طرحی که قرار است بدون تزریق پول نقد و بدون ایجاد فشار تورمی، سرمایه در گردش واحدهای تولیدی را تأمین کند.
محمدرضا پویافرد، معاون اعتباری مدیرعامل بانک کشاورزی، با تشریح جزئیات این طرح تأکید کرده که سیاست جدید بانک بر پایه «تأمین مالی زنجیره تأمین» بنا شده است؛ مدلی که در آن اعتبار جایگزین پول نقد میشود.
چرا روشهای سنتی کنار گذاشته شد؟
خطر تورم در تزریق مستقیم نقدینگی
به گفته مسئولان بانکی، پس از حذف ارز ترجیحی، نگرانی درباره کمبود نقدینگی در صنعت دام و طیور افزایش یافت. بسیاری از تولیدکنندگان نگران بودند که کاهش دسترسی به منابع مالی، تولید را با اختلال مواجه کند.
اما تجربه نشان داده تزریق مستقیم تسهیلات نقدی، اگر بدون کنترل انجام شود، میتواند به خلق پول و در نهایت افزایش تورم منجر شود. همین نگرانی باعث شد بانک کشاورزی بهجای پرداخت وامهای سنتی، به سراغ مدل زنجیرهای برود.
اعتبار بهجای پول
در مدل «نوی پو»، پول نقد به حساب تولیدکننده واریز نمیشود. بلکه بانک بهعنوان ضامن، اعتبار لازم برای خرید نهادهها را فراهم میکند. به این ترتیب، منابع دقیقاً در مسیر تولید مصرف میشود و احتمال انحراف آن به بازارهای غیرمولد کاهش مییابد.
آمارها چه میگویند؟
برخی گزارشها از توقف یا کندی اجرای این طرح حکایت داشتند، اما معاون اعتباری بانک کشاورزی این ادعاها را رد کرده است.
طبق اعلام رسمی، تنها در یک ماه اخیر حدود ۲۹۹ هزار میلیارد ریال اعتبار در قالب «نوی پو» صادر شده و نزدیک به ۱۵ هزار درخواست در سامانه ثبت شده است. این آمار نشان میدهد تولیدکنندگان از این ابزار استقبال کردهاند و آن را جایگزین مناسبی برای تسهیلات سنتی میدانند.
نرخ سود صفر درصد؛ واقعیت یا شعار؟
بانک چه هزینهای دریافت میکند؟
یکی از ابهامهای مطرحشده درباره این طرح، موضوع هزینهها و کارمزدهاست. پویافرد در توضیح این موضوع تأکید کرده که بانک کشاورزی هیچ سود تسهیلاتی از تولیدکنندگان دریافت نمیکند.
تنها مبلغی که بانک میگیرد، کارمزد صدور ضمانتنامه تعهدی است که حداکثر ۲.۲۵ درصد سالانه تعیین شده است.
یک مثال ساده برای شفافسازی
اگر تولیدکنندهای ضمانتنامهای چهارماهه دریافت کند، کارمزد پرداختی او تنها معادل یکسوم نرخ سالانه خواهد بود. بنابراین ادعای دریافت هزینههای سنگین از سوی بانک، از نظر مسئولان این مجموعه مبنای محاسباتی ندارد.
البته اگر فروشندگان نهادهها در معاملات مدتدار، قیمت بالاتری نسبت به فروش نقدی تعیین کنند، این تفاوت به روابط تجاری میان خریدار و فروشنده مربوط میشود و به نظام بانکی ارتباطی ندارد. در این مدل، بانک صرفاً نقش ضامن را بر عهده دارد تا ریسک نکول کاهش یابد و معامله شکل بگیرد.
تأمین مالی زنجیرهای چگونه کار میکند؟
حذف واسطههای غیرضروری
در ساختار تأمین مالی زنجیرهای (SCF)، تلاش میشود حلقههای اضافی میان تولیدکننده و تأمینکننده حذف شود. این کار باعث میشود منابع دقیقاً در محل مصرف شوند و هزینههای مبادله کاهش یابد.
کاهش احتمال سفتهبازی
یکی از مزایای مهم این مدل، جلوگیری از انتقال منابع به بازارهای غیرمولد است. وقتی پول نقد مستقیماً در اختیار متقاضی قرار نگیرد، احتمال ورود آن به فعالیتهای سفتهبازانه کمتر میشود.
این موضوع در شرایط تورمی اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا هرگونه خلق پول جدید میتواند به تشدید فشارهای قیمتی منجر شود.
امنیت غذایی در اولویت
صنعت دام و طیور نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی کشور دارد. هرگونه اختلال در تأمین نهادهها یا سرمایه در گردش این بخش، میتواند زنجیره تولید محصولات پروتئینی را تحت تأثیر قرار دهد.
مسئولان بانک کشاورزی تأکید کردهاند که هدف اصلی اجرای «نوی پو»، پایداری تولید و جلوگیری از کاهش عرضه در بازار است. از نگاه آنها، حمایت از تولیدکننده واقعی باید بهگونهای انجام شود که هم به چرخ تولید کمک کند و هم تورم را تشدید نکند.
پاسخ به انتقادها
در هفتههای اخیر برخی فعالان بازار درباره هزینههای جانبی و پیچیدگیهای اجرایی این طرح انتقادهایی مطرح کردهاند. معاون اعتباری بانک کشاورزی این انتقادها را ناشی از خلط میان هزینه بانکی و شرایط تجاری بازار دانسته است.
به گفته او، اگر فروشنده نهاده به دلیل فروش نسیه، قیمت بالاتری مطالبه میکند، این موضوع بخشی از منطق بازار کالاست و ارتباطی به کارمزد بانکی ندارد. بانک در این فرآیند صرفاً تضمینکننده انجام تعهدات است.
آینده طرح «نوی پو»
با توجه به حجم تقاضا و استقبال تولیدکنندگان، به نظر میرسد این ابزار اعتباری در ماههای آینده نقش پررنگتری در تأمین مالی صنعت دام و طیور ایفا کند.
اگر اجرای آن با شفافیت، نظارت دقیق و همکاری فعالان زنجیره تولید همراه باشد، میتواند به الگویی برای سایر بخشهای کشاورزی نیز تبدیل شود.
حمایت بدون تورم
طرح «نوی پو» تلاشی است برای پاسخ به یک نیاز واقعی: تأمین سرمایه در گردش تولیدکنندگان بدون دامن زدن به تورم. در این مدل، اعتبار جای پول نقد را میگیرد و بانک نقش ضامن را ایفا میکند.
در شرایطی که اقتصاد با چالشهای تورمی مواجه است، استفاده از ابزارهای نوین تعهدی میتواند راهکاری متعادل میان حمایت از تولید و کنترل نقدینگی باشد. حال باید دید این مدل تا چه اندازه میتواند در بلندمدت پایداری تولید و امنیت غذایی کشور را تضمین کند.
دیدگاهها