از وعده مهار ارز تا جهش تاریخی دلار!

به گزارش بنکر (Banker)، محمدرضا فرزین در دی‌ماه ۱۴۰۱ و هم‌زمان با جهش نرخ دلار به کانال ۴۴ هزار تومان، به‌عنوان رئیس کل بانک مرکزی منصوب شد.

این انتصاب در شرایطی انجام گرفت که بازار ارز با نوسانات شدید مواجه بود و انتظار می‌رفت سیاست‌های جدید بتواند مسیر قیمت‌ها را اصلاح کند.

در ابتدای کار، فرزین وعده مدیریت بازار آزاد با هدف کاهش نرخ ارز را مطرح کرد؛ وعده‌ای که به‌مرور جای خود را به رویکردی متفاوت داد.

تغییر روایت بانک مرکزی از بازار ارز

از «بازار آزاد» تا «بازار تلگرامی»

رئیس کل بانک مرکزی در ادامه، ماهیت بازار آزاد ارز را زیر سؤال برد و آن را با عناوینی مانند نابازار، بازار غیررسمی و بازار تلگرامی توصیف کرد. این در حالی بود که همان نرخ‌هایی که غیرواقعی خوانده می‌شدند، در عمل به بازار ارز توافقی و بازار ارز تجاری جهت دادند.

در روزهای اخیر، سیگنال‌های قیمتی همین بازارها باعث شد بانک مرکزی ناچار به پذیرش افزایش نرخ دلار شود و حتی با همکاری وزارت صمت، تالار دوم ارزی را راه‌اندازی کند؛ اقدامی که شرکت‌های بیشتری را به این بازار هدایت کرد.

جهش قیمت دلار و پیامدهای اقتصادی

به باور منتقدان، نبود یک برنامه مشخص برای مهار نرخ ارز و اتکای صرف به ابراز امیدواری برای کاهش قیمت، نتیجه‌ای جز افزایش شدید نرخ دلار نداشته است.

در دوره ریاست فرزین، قیمت دلار نزدیک به ۱۹۸ درصد رشد کرد و عملاً بیش از سه برابر شد.

این جهش، هم‌زمان با سقوط ارزش پول ملی و تشدید فشارهای معیشتی بر مردم رخ داد؛ آن هم در شرایطی که قانون جدید بانک مرکزی، اختیارات گسترده‌ای را برای مدیریت بازار ارز در اختیار این نهاد قرار داده است.

حاشیه‌های تازه در سیاست ارزی

از انحلال صرافان تا مذاکره با صرافان هرات

اقدامات بانک مرکزی در بازار ارز به همین‌جا محدود نماند. نهادی که در مردادماه ۱۴۰۲ کانون صرافان ایرانیان را منحل کرده بود، در روزهایی که نرخ دلار جهش‌های کم‌سابقه‌ای را تجربه می‌کرد، بار دیگر خبرساز شد.

انتشار تصاویر جلسه محمدرضا فرزین با صرافان هرات، واکنش‌های گسترده‌ای را به دنبال داشت.

این نشست، صرف‌نظر از اینکه به درخواست کدام طرف برگزار شده، نه‌تنها تأثیری در مهار نرخ دلار نداشت، بلکه موجب شد قیمت افغانی برای نخستین بار در تاریخ به مرز دو هزار تومان برسد.

پرسش‌های بی‌پاسخ درباره مدیریت بانک مرکزی

در همه کشورها، وظیفه اصلی بانک مرکزی حفظ ارزش پول ملی و کنترل نرخ ارز است. با این حال، آمار و ارقام نشان می‌دهد این مأموریت در دوره مدیریت فرزین با چالش‌های جدی مواجه بوده است.

اکنون فعالان اقتصادی و افکار عمومی این پرسش را مطرح می‌کنند که تداوم ریاست فرزین بر بانک مرکزی بر پایه چه دستاوردهایی بوده و حضور او در ساختمان میرداماد تا چه زمانی ادامه خواهد داشت.

منبع: تجارت نیوز