از وام ۶۰ میلیونی بدون ضامن بانک رفاه تا پرورش مدیران بانکی

به گزارش بنکر، شصت و شش سال از تأسیس بانک رفاه کارگران می‌گذرد. در مراسمی که دیروز برگزار شد، مدیرعامل این بانک آمارهایی روی میز گذاشت که اگر نگاهی به عملکرد شبکه بانکی در سال‌های اخیر داشته باشید، شاید باورشان سخت باشد.

دکتر اسماعیل لله‌گانی، اما از افزایش سرمایه بانک از ۲ همت به ۱۵۲ همت گفت. رقمی که بانک رفاه را در زمره بزرگ‌ترین بانک‌های کشور از نظر سرمایه ثبتی قرار داده. البته این پایان ماجرا نیست؛ نسبت مطالبات غیرجاری به تسهیلات بانک ۳.۴ درصد اعلام شد. جالب اینکه میانگین این شاخص در کل شبکه بانکی حدود ۱۲ درصد است. مقایسه این دو عدد، هر تحلیلی را به سمت کیفیت دارایی‌های بانک رفاه می‌کشاند.

اما این همه ماجرا نیست. گروه بانک در سال گذشته حدود ۶۴ همت سود شناسایی کرده. سهم خود بانک از این رقم، ۱۰ همت بوده. باقی ماجرا مربوط به شرکت‌های تابعه است. بعضی از این شرکت‌ها، آنچنان که باید شناخته شده نیستند، اما در سودآوری گروه نقش پررنگی دارند.

 از اوراق گام تا طرح مدیر حساب

ارزش روز سهام بانک رفاه از مرز ۲۵۰۰ همت گذشته. سپرده‌ها نیز به حدود ۹۰۰ همت رسیده. این دو عدد نشان می‌دهد که بانک رفاه در جذب منابع، عقب‌تر از رقبای هم‌تراز خود نیست. با این حال، نکته کلیدی اینجاست که مدیرعامل بانک تأکید کرده کیفیت منابع را نیز در کنار کمیت‌شان دنبال می‌کنند. یعنی چه؟ یعنی کنترل هزینه‌های بانک، اولویت دومی نیست.

اما تولیدکنندگان چه سهمی از این منابع دارند؟ بانک رفاه در طراحی و عملیاتی‌سازی اوراق گواهی سپرده خاص، نقش پیشگام داشته. تا امروز حدود ۷۰ همت از این اوراق منتشر شده و پرونده‌هایی به ارزش بیش از ۵۰ همت در دست تکمیل قرار دارد. در کنار آن، استفاده از ابزارهایی مثل فکتورینگ و اوراق گام نیز در دستور کار بوده. بر اساس آمار بانک مرکزی، سال گذشته بیشترین میزان انتشار اوراق گام در کل شبکه بانکی، سهم بانک رفاه بوده. این را شاید خیلی‌ها ندانند، اما فعالان اقتصادی به‌خوبی از آن باخبرند.

یک ابتکار تازه دیگر، طرح «مدیر حساب» است. برای هر شرکت بزرگ، یک مدیر مشخص تعیین شده تا ارتباط با بانک و مدیریت نیازهای اعتباری، با انسجام بیشتری دنبال شود. امروز کمتر شرکت بزرگی در کشور هست که بخشی از فعالیت‌هایش با بانک رفاه در ارتباط نباشد. شاید این ادعا، اندکی بزرگ به نظر برسد، اما با نگاهی به فهرست مشتریان حقوقی بانک، به‌نظر اغراق‌آمیز نمی‌آید.

از وام بدون ضامن تا پرورش مدیران بانکی

شاید برایتان جالب باشد که بدانید ماهانه ۳۰ هزار فقره تسهیلات قرض‌الحسنه ۶۰ میلیون تومانی، بدون ضامن و بدون نیاز به مراجعه حضوری، به بازنشستگان پرداخت می‌شود. این عدد، در نوع خودش کم‌نظیر است. به‌ویژه وقتی بدانید بسیاری از بانک‌ها برای مبالغ بسیار کمتر، ضامن معتبر می‌خواهند.

منابع بانک رفاه از حدود ۹۰ همت به حدود ۹۵۰ همت رسیده. این رشد ۱۰ برابری، در شرایط رکودی اقتصاد کشور، حتماً با پرسش‌هایی همراه است. اینکه این منابع عمدتاً از کجا تأمین شده، خودش موضوع یک گزارش جداگانه است. آنچه مدیرعامل بانک تأکید کرده، حمایت از واحدهای تولیدی در شرایط دشوار اقتصادی بوده. به نظر می‌رسد بانک رفاه در این مسیر، ابزارهای تعهداتی و تسهیلاتی متنوعی را به کار گرفته.

در حوزه نیروی انسانی، اما یک آمار جالب دیگر هم هست. بسیاری از مدیران عامل و اعضای هیئت‌مدیره بانک‌های دیگر کشور، سابقه فعالیت در بانک رفاه را دارند. این یعنی بانک رفاه، یک باشگاه پرورش مدیر هم بوده. شاید اگر نظام بانکی را به تیم‌های فوتبال تشبیه کنیم، بانک رفاه تیمی باشد که بازیکن‌ساز است، نه فقط نتیجه‌گرا.

فرآیند انتصاب مدیران در خود بانک نیز بر اساس آزمون سراسری، مصاحبه تخصصی و ارزیابی حرفه‌ای انجام می‌شود. این سازوکار، حداقل روی کاغذ، شفاف به نظر می‌رسد. اینکه در عمل چقدر به این شاخص‌ها پایبند مانده‌اند، پرسشی است که پاسخش را باید در رفتار عملی بانک جست.

شفافیت مالی هم یکی از مواردی است که این روزها بسیار درباره‌اش شنیده‌ایم. صورت‌های مالی بانک رفاه در فرابورس منتشر می‌شود. اینکه این انتشار، صرفاً برای رعایت الزامات قانونی است یا پاسخی به نیاز واقعی سهامداران برای شفافیت، شاید هر کسی برداشت خودش را داشته باشد. اما آنچه مدیرعامل بانک می‌گوید، از عزم جدی برای شفاف‌تر شدن حکایت دارد.

در پایان، لله‌گانی بر استمرار خدمت‌رسانی به کارگران، بازنشستگان و واحدهای تولیدی تأکید کرد. با توجه به اعدادی که روی میز گذاشت، به‌نظر می‌رسد بانک رفاه در سال‌های اخیر مسیر صعودی را طی کرده. اما سؤال اصلی اینجاست: آیا این رشد پایدار خواهد بود؟ شاید پاسخ این پرسش را در گزارش‌های مالی سال‌های آینده باید جست‌وجو کرد.