آمار سپرده‌های بانکی | تهرانی‌ها صاحب ۶۰ درصد پول کشور

به گزارش بنکر (Banker)، تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی از وضعیت سپرده‌های بانکی در استان‌های مختلف کشور حکایت از یک واقعیت تلخ و تکراری دارد: تمرکز شدید سرمایه در پایتخت نه تنها کاهش نیافته، بلکه همچنان در سطوح نجومی باقی مانده است.

بر اساس این آمار که مربوط به پایان اسفند ماه ۱۴۰۴ است، مجموع سپرده‌های ریالی و ارزی شبکه بانکی کشور در تمام استان‌ها به رقم باورنکردنی ۲۱ هزار همت (هزار میلیارد تومان) رسیده است. اما سهم استان‌ها از این کیک عظیم چقدر است؟ در این گزارش جزئیات را مرور می‌کنیم.

تهران؛ سلطان بی‌رقابت سپرده‌های بانکی

اگر بخواهیم صادقانه بگوییم، استان تهران عملاً تمام بازار سپرده‌های بانکی را قبضه کرده است. بر اساس آمار رسمی:

• مجموع سپرده‌های استان تهران: ۱۲,۴۸۴ همت

• سهم تهران از کل سپرده‌های کشور: حدود ۶۰ درصد (بیش از نصف)

• رقم پس از کسر سپرده قانونی بانک‌ها: ۱۱,۶۵۶ همت

به عبارت دیگر، از هر ده تومان پولی که مردم در بانک‌های ایران سپرده‌گذاری کرده‌اند، شش تومان آن تنها در استان تهران نگهداری می‌شود.

رتبه‌های دوم و سوم

پس از تهران، دو استان دیگر سهم قابل توجهی (اما بسیار کمتر) از کیک سپرده‌ها دارند:

نکته جالب توجه اینکه سپرده‌های استان اصفهان و خراسان رضوی روی هم رفته، هنوز به نصف سپرده‌های تهران هم نمی‌رسد. این یعنی فاصله طبقاتی میان پایتخت و سایر استان‌ها در حوزه سرمایه، نجومی و نگران‌کننده است.

چرا این تمرکز خطرناک است؟

کارشناسان اقتصادی معتقدند تمرکز بیش از ۶۰ درصد سپرده‌ها در یک استان چند پیامد منفی جدی دارد:

۱. عدم توازن منطقه‌ای در توزیع سرمایه

وقتی بیش از نیمی از منابع مالی کشور در یک نقطه جمع شود، سایر استان‌ها به طور طبیعی از تسهیلات و اعتبارات کافی محروم می‌مانند. این یعنی واحدهای تولیدی در شهرستان‌ها برای دریافت وام با مشکلات بسیار بیشتری مواجه هستند.

۲. کندی توسعه در استان‌های محروم

سرمایه برای رشد اقتصادی مثل بنزین برای ماشین است. وقتی بنزین در یک جای خاص انبار شود، بقیه ماشین‌ها راه نمی‌افتند. به عبارت دیگر، تمرکز سرمایه در تهران باعث شده است پتانسیل‌های اقتصادی استان‌های دیگر شکوفا نشود.

۳. افزایش شکاف طبقاتی و منطقه‌ای

این وضعیت به مرور زمان فاصله میان استان‌های غنی و فقیر را بیشتر و بیشتر می‌کند. نتیجه نهایی؟ مهاجرت بی‌رویه به تهران و خالی شدن استان‌ها از نیروی کار ماهر و جوان.

هشدار یک مقام سابق بانک مرکزی

محمدرضا فرزین، رئیس پیشین بانک مرکزی، پیش از این درباره این معضل هشدار داده بود. به گفته او، با وجود سهم بسیار بالای تهران در تسهیلات و سپرده‌ها، این استان تنها ۲۰ درصد در رشد اقتصادی کشور سهم دارد.

یعنی سرمایه در تهران انباشته می‌شود، اما بازدهی متناسبی ندارد. فرزین تأکید کرده بود:

«باید ترتیبی اتخاذ شود تا بانک‌ها در استان‌ها اختیارات بیشتری داشته باشند. افزایش اختیارات نیز باید با تجهیز شعب بانک‌ها همراه باشد.»

جالب اینجاست که خود تهران هم از این تمرکز بی‌رویه ضرر می‌کند. انباشت سرمایه و امکانات در پایتخت باعث شده است:

• ازدحام جمعیت و تراکم بی‌نظیر انسانی

• آلودگی هوا در سطح بحرانی

• فشار بی‌شمار بر زیرساخت‌ها (آب، برق، حمل‌ونقل، مسکن)

به عبارت دیگر، تمرکزگرایی نه فقط به استان‌های محروم ظلم می‌کند، بلکه زندگی در تهران را هم جهنم کرده است.

تلاش‌های ناموفق برای تمرکززدایی

در سال‌های اخیر، بانک مرکزی تلاش‌هایی برای تفویض اختیارات به شعب استانی انجام داده است. هدف این بوده که مدیران بانکی در استان‌ها بتوانند تصمیمات تسهیلاتی را خودشان بگیرند، بدون اینکه هر بار مجبور باشند از تهران چراغ سبز بگیرند.

اما آمارهای جدید نشان می‌دهد که این تلاش‌ها هنوز کافی نبوده است. با نگاهی به اعداد و ارقام آمار سپرده‌های بانکی استان‌ها اسفند ۱۴۰۴، مشخص می‌شود که راه درازی تا رسیدن به وضعیت مطلوب باقی مانده است.

جمع‌بندی سریع

به زبان خیلی ساده: ۶۰ درصد پول کشور در یک استان، و ۳۰ استان دیگر باید با ۴۰ درصد باقی‌مانده سر کنند. این یعنی هر استان غیر از تهران، به طور میانگین کمتر از ۱.۵ درصد از کل سپرده‌های کشور را در اختیار دارد.

تا زمانی که این عدم توازن به شکل بنیادی حل نشود، نه استان‌های محروم به توسعه می‌رسند و نه تهرانی‌ها از آلودگی و ازدحام خلاصی پیدا می‌کنند.