به گزارش بنکر (Banker)، بازار خودرو در ماههای اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر تحولات سیاسی و اقتصادی قرار گرفته است.
تداوم جنگ، نوسانات نرخ ارز، کاهش قدرت خرید خانوارها و تشدید رکود، چشمانداز این بازار را پیچیدهتر از گذشته ساخته است. اما پرسش اصلی این است که آیا بازار خودرو همچنان از همان متغیرهای سنتی تأثیر میپذیرد یا عوامل جدیدی معادلات آن را تغییر دادهاند؟
مرتضی مصطفوی، دستیار ویژه نائب رئیس کنفدراسیون اتاقهای بازرگانی و صنایع آسیا و اقیانوسیه و کارشناس ارشد اقتصاد سیاسی خودرو، در گفتوگو با تجارتنیوز، سه ویژگی کلیدی وضعیت فعلی این صنعت را تشریح کرده است.
رهاشدگی صنعت خودروسازی
نخستین ویژگی وضعیت فعلی، رهاشدگی شدید در حکمرانی صنعت خودروسازی است. به گفته مصطفوی، به دلیل شرایط ناشی از جنگ و ضعف دستگاههای مسئول، این صنعت تا حد زیادی از دایره مدیریت و کنترل تصمیمسازان خارج شده و با نوعی بلاتکلیفی مواجه است.
در چنین شرایطی، بازیگران حاضر در این عرصه از بیثباتی سیاسی و اقتصادی سوءاستفاده میکنند و هر یک مسیر و منافع خود را دنبال میکنند. این رهاشدگی باعث شده است که صنعت خودرو عملاً بدون متولی مؤثر اداره شود.
دومین ویژگی، عقبماندگی تمامی برنامههای تدوینشده در حوزه سیاستهای کلان صنعت خودروسازی است. تغییر شرایط اقتصاد سیاسی کشور موجب شده است که هیچیک از این برنامهها مطابق پیشبینیها پیش نرود.
مصطفوی در این زمینه به چند نمونه مشخص اشاره کرد:
۱- خصوصیسازی: قرار بود وضعیت خصوصیسازی پس از یک سال ارزیابی شود، اما به دلیل جنگ و اولویتهای دیگر، این ارزیابی انجام نشده است.
۲- واردات خودرو: آشفتگی و بیثباتی در تصمیمگیریها مشهود است. برای مثال، مجوز تردد خودروهای پلاک مناطق آزاد در سایر استانها ابتدا صادر و سپس به دلیل شکایت خودروسازان لغو شد.
۳- وضعیت سایپا: بلاتکلیفی در خصوص واگذاری این خودروساز همچنان ادامه دارد.
به گفته این کارشناس، بازنگری و تجدیدنظر در سیاستگذاریها به یک ضرورت تبدیل شده است.
بازار خودرو؛ همچنان دلاری
سومین ویژگی، غیرمولد بودن بازار خودرو است. این وضعیت در شرایط فعلی شدت بیشتری پیدا کرده است، زیرا هنوز امکان خارج کردن این بازار از چرخه سوءاستفاده دلالان فراهم نشده و کنترل مؤثری بر نقدینگی اعمال نمیشود.
مصطفوی تأکید کرد: نرخ ارز، بهویژه قیمت دلار، همچنان تعیینکننده اصلی روند بازار خودرو است. اما در شرایط کنونی، یک متغیر جدید نیز به معادلات اضافه شده است: وضعیت جنگ و چشمانداز صلح پایدار.
به عبارت دیگر، در حال حاضر دو متغیر اصلی تعیینکننده قیمت خودرو در بازار عبارتند از:
- نرخ دلار
- وضعیت جنگ
تا زمانی که چشمانداز این دو متغیر منفی باشد، انتظار کاهش قیمتها واقعبینانه نیست و روند قیمتها همچنان افزایشی باقی میماند.
پیشبینی آینده بازار خودرو
مصطفوی در جمعبندی خود پیشبینی کرد که تا پایان پاییز، بهویژه تا آبان و آذر، تحول مثبتی در بازار خودرو رخ نخواهد داد. این برآورد با این فرض مطرح میشود که انتخابات آمریکا و اسرائیل تا آن زمان برگزار شده و بخش قابل توجهی از تحولات سیاسی منطقه تعیین تکلیف شود.
وی تأکید کرد: «تا پیش از آن، انتظار نمیرود در متغیرهای کلان اقتصادی کشور ثباتی ایجاد شود که بتواند آثار مثبتی بر بازار خودرو بر جای بگذارد.»
سناریوی محتمل برای ماههای آینده:
- تداوم رکود در بازار خودرو
- افزایش همزمان قیمت کارخانه و بازار
- تورم همراه با رکود (stagflation) در این بخش
تنها راه نجات بازار
به گفته این کارشناس، تنها در صورتی میتوان انتظار تغییر این روند را داشت که یک شوک مثبت و اثرگذار به اقتصاد وارد شود. مواردی مانند:
- پایان جنگ و برقراری صلح پایدار
- آزاد شدن منابع ارزی
- کاهش تنشهای سیاسی و تقویت ثبات اقتصادی
- کاهش نرخ دلار
چنین رخدادهایی میتوانند سیگنال مثبتی به بازار مخابره کنند و زمینهساز تغییر روند قیمتها شوند.

دیدگاهها