به گزارش بنکر (Banker)، تازهترین آمارهای رسمی نشان میدهد تورم نقطهبهنقطه ایران در آستانه عبور از مرز ۵۰ درصدی قرار گرفته است. بررسی جزئیات تورم بیانگر آن است که افزایش قیمت خوراکیها و آشامیدنیها بسیار شدیدتر از تورم عمومی بوده و فشار اصلی را بر اقشار کمدرآمد وارد کرده است.
در کنار تورم، شاخصهای فقر نیز روند نگرانکنندهای دارند. مرکز پژوهشهای مجلس فقر عمومی کشور را حدود ۳۰ درصد اعلام کرده بود، اما برآوردهای جدید حاکی از رشد این عدد به حدود ۳۶ درصد است.
بر اساس این دادهها، حدود ۴ میلیون ایرانی (معادل ۵ درصد جمعیت) درآمدی کمتر از حد تأمین غذای ماهانه خود دارند؛ یعنی از هر ۲۰ ایرانی، یک نفر دچار گرسنگی مزمن است.
کارشناسان هشدار میدهند با تداوم تورم بالا، این آمار در سالهای آینده افزایش بیشتری خواهد داشت.
عامل وضعیت فعلی
مرتضی افقه، عضو هیات علمی دانشگاه اهواز، در گفتوگو با خبرآنلاین با انتقاد از سیاستهای اقتصادی دولتهای اخیر گفت:
«کسانی که سالها تحریم را ورقپاره میدانستند و مدعی بودند بدون رفع آن میتوان کشور را اداره کرد، امروز باید پاسخگوی این شرایط باشند.»
او افزود: «همان گروهها اکنون دوباره فعال شدهاند و دولت را به افزایش نرخ ارز و بنزین ترغیب میکنند، در حالیکه افزایش قیمتها در اقتصاد ایران مستقیماً تورمزا است. این سیاستها از سال ۹۷ تاکنون با وجود تغییر چند دولت ادامه یافته و نتیجه آن گسترش فقر و بیثباتی بوده است.»
کسری بودجه
افقه در توضیح دلایل اقتصادی وضعیت فعلی گفت:
«تحریمها موجب کاهش شدید درآمدهای نفتی شد و دولت برای جبران کسری بودجه، سادهترین راه را انتخاب کرد؛ یعنی دست بردن در جیب مردم.»
به گفته این اقتصاددان، افزایش قیمت خدمات عمومی ممکن است در کوتاهمدت درآمد دولت را بالا ببرد اما در بلندمدت موجب تشدید تورم و رکود میشود.
او تأکید کرد: «راه درست، اصلاح نظام مالیاتی است تا دانهدرشتها و سوداگران مالیاتی واقعی بپردازند، نه اینکه فشار اقتصادی بر دوش مردم عادی بیفتد.»
عامل پنهان بیثباتی اقتصادی
افقه با انتقاد از ساختار هزینهای دولت گفت:
«بخش بزرگی از هزینههای بودجهای صرف امور غیرضروری میشود. در دوران وفور درآمد نفتی این مسئله پنهان بود، اما اکنون به عامل بیثباتی بدل شده است.»
او تأکید کرد که دولت باید به جای افزایش قیمت کالاهای اساسی یا بنزین، هزینههای غیرضروری را حذف و ساختار هزینهای را اصلاح کند. به گفته وی، بدون این اصلاحات، «کسری بودجه همچنان با چاپ پول جبران خواهد شد و تورم تکرار میشود.»
فقر ساختاری و بحران معیشت
این عضو هیات علمی دانشگاه اهواز با اشاره به فقر گسترده در کشور گفت:
«امروز فقر ۳۰ تا ۳۶ درصدی محصول مستقیم سیاستهای اقتصادی دستراستی است. صدها هزار نفر حتی توان خرید غذای کافی ندارند و این وضعیت نتیجه مستقیم سیاستهای نادرست گذشته است.»
او افزود: «برخی با استناد به “بوی کباب در پارکها” وضعیت معیشتی مردم را انکار میکنند، در حالیکه اکثریت ۸۶ میلیون ایرانی در مناطق مختلف کشور با تورم، بیکاری و فقر شدید مواجهاند. این دیدگاه سطحی، دولت را در مسیر خطا نگه میدارد.»
هشدار نسبت به تشدید تورم و رکود
افقه با اشاره به آخرین آمارهای رسمی گفت:
«اکنون تورم سالانه بیش از ۳۸ درصد و تورم نقطهای بالاتر از ۴۸ درصد است. در حالی که رشد اقتصادی سهماهه نخست سال منفی شده، پیشبینی من این است که اگر تنشهای خارجی کنترل نشود، تورم در پایان ۱۴۰۴ از ۶۰ درصد هم عبور خواهد کرد.»
او خاطرنشان کرد: «با تشدید جنگها در منطقه، اجرای مکانیسم ماشه توسط سه کشور اروپایی و نبود توافق در رفع تحریمها، اقتصاد ایران در مسیر رکود تورمی بزرگ قرار دارد. اگر دولت نتواند از طریق کاهش هزینههای زائد و اصلاح نظام مالیاتی اقدام کند، رکود عمیقتر و سفره مردم کوچکتر خواهد شد.»
جمعبندی
به گفته کارشناسان، ایران در آستانه یکی از سختترین سالهای اقتصادی خود قرار دارد. ترکیب تحریمهای خارجی، ضعف سیاستهای مالی، گسترش فقر و کاهش رشد اقتصادی، کشور را به سمت رکود تورمی بزرگ سوق داده است.
اقتصاددانان تأکید میکنند تنها راه جلوگیری از بحران، بازنگری در سیاستهای اقتصادی، حذف هزینههای غیرضروری و برقراری عدالت مالیاتی است.
دیدگاهها