به گزارش بنکر (Banker)، تازهترین آمار عملیات بازار باز نشان میدهد بانک مرکزی در پرداخت نقدینگی به شبکه بانکی سختگیرتر شده و تنها بخش کوچکی از درخواست بانکها را پذیرفته است؛ تصمیمی که بسیاری آن را نشانه تشدید سیاستهای کنترل تورم میدانند.
بانک مرکزی دست بانکها را کوتاه کرد
در عملیات بازار باز هفته منتهی به ۱۷ تیرماه، بانکها در مجموع ۳۶۱ هزار میلیارد تومان نقدینگی از بانک مرکزی درخواست کردند. اما نتیجه متفاوت بود.
بانک مرکزی تنها با ۵۰ هزار میلیارد تومان از این درخواستها موافقت کرد. یعنی فقط ۱۳.۷ درصد از منابع درخواستی در اختیار بانکها قرار گرفت.
و چرا این آمار اهمیت دارد؟ چون چنین سطحی از محدودیت در تأمین نقدینگی، از پاییز سال ۱۴۰۰ تاکنون سابقه نداشته است. این یعنی سیاستگذار پولی، نسبت به گذشته با حساسیت بیشتری منابع خود را در اختیار بانکها قرار میدهد.
دلیل این وابستگی چیست؟ پاسخ را باید در تفاوت نرخ سود جستوجو کرد.
بانکها برای جبران کسری منابع، علاوه بر بازار باز، از «بازار شبانه» هم استفاده میکنند؛ بازاری که در آن بانکها از یکدیگر استقراض کوتاهمدت انجام میدهند. آمارها نشان میدهد در هفته گذشته، روزانه بهطور متوسط حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان منابع در این بازار جابهجا شده است.
اما هزینه تأمین مالی در این دو بازار یکسان نیست. سقف نرخ سود بازار شبانه ۲۴ درصد تعیین شده و میانگین نرخ معاملات نیز در هفتههای اخیر روی ۲۳.۸ درصد قرار داشته است. در مقابل، بانک مرکزی در بازار باز منابع را با نرخ ۲۳ درصد در اختیار بانکها میگذارد.
طبیعی است بانکها ترجیح بدهند منابع ارزانتر را از بانک مرکزی دریافت کنند تا اینکه با نرخ بالاتر از سایر بانکها استقراض کنند.
سیاست جدید به کنترل تورم کمک میکند؟
شاید این اعداد در نگاه اول فقط یک آمار بانکی به نظر برسد. اما اثر آن به اقتصاد و زندگی مردم هم میرسد.
پولی که بانک مرکزی از طریق بازار باز در اختیار بانکها قرار میدهد، بخشی از پایه پولی محسوب میشود؛ همان پولی که مستقیماً توسط بانک مرکزی خلق میشود و نقش مهمی در افزایش حجم نقدینگی دارد.
اما اگر این روند بدون کنترل ادامه پیدا کند چه میشود؟ نتیجه میتواند افزایش فشارهای تورمی و کاهش قدرت خرید مردم باشد. به همین دلیل، محدود کردن تزریق نقدینگی یکی از ابزارهای بانک مرکزی برای جلوگیری از رشد بیشتر تورم به شمار میرود.
تصمیم اخیر نیز همین پیام را منتقل میکند؛ بانکها دیگر نمیتوانند مانند گذشته روی دریافت آسان منابع از بانک مرکزی حساب باز کنند. به نظر میرسد سیاستگذار پولی تلاش دارد انضباط بیشتری بر بازار پول حاکم کند و وابستگی بانکهای ناتراز به منابع بانک مرکزی را کاهش دهد.
البته اینکه این رویکرد در بلندمدت تا چه اندازه به مهار تورم و اصلاح وضعیت نظام بانکی منجر میشود، موضوعی است که عملکرد ماههای آینده به آن پاسخ خواهد داد.
دیدگاهها