بانک های مرکزی تشنه طلا ؛ رقابت تازه ذخایر ارزی

به گزارش بنکر (Banker)، بانک‌های مرکزی جهان در سال ۲۰۲۵ همچنان به افزایش ذخایر طلای خود ادامه دادند، اما آهنگ این خریدها نسبت به سال‌های قبل کندتر شد.

در سه‌ماهه پایانی سال، خالص خرید بانک‌های مرکزی به ۲۳۰ تن رسید که نسبت به فصل قبل حدود ۶ درصد رشد داشت. همین عملکرد مثبت در پایان سال باعث شد مجموع خرید سالانه به ۸۶۳ تن برسد.

اگرچه این رقم پایین‌تر از سطح بیش از هزار تن در هر یک از سه سال گذشته است، اما همچنان فاصله قابل‌توجهی با میانگین بلندمدت سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۱ دارد و نشان می‌دهد طلا هنوز یکی از ارکان اصلی ذخایر رسمی بانک‌های مرکزی محسوب می‌شود.

بانک‌های مرکزی محتاط‌تر شدند

رفتار محافظه‌کارانه‌تر بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۵ تا حد زیادی به رشد سریع قیمت طلا بازمی‌گردد. افزایش ارزش ذخایر موجود باعث شد برخی نهادهای پولی خریدهای جدید را به تعویق بیندازند یا با سرعت کمتری انجام دهند.

با این حال، انگیزه‌های ساختاری و بلندمدت همچنان پابرجا بود؛ از جمله تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی، کاهش وابستگی به دلار و ملاحظات مربوط به امنیت ملی.

داده‌ها نشان می‌دهد دست‌کم ۲۲ نهاد رسمی، ذخایر طلای خود را حداقل یک تن افزایش داده‌اند، هرچند بخش عمده خریدها توسط تعداد محدودی از بانک‌ها انجام شده و در کنار آن، مجموعه‌ای از خریدهای کوچک‌تر نیز به چشم می‌خورد.

کدام کشورها پیشتاز خرید طلا بودند؟

بانک مرکزی لهستان برای دومین سال متوالی در صدر خریداران قرار گرفت و با افزودن ۱۰۲ تن طلا، ذخایر خود را به حدود ۵۵۰ تن رساند. مقامات این کشور حتی از برنامه‌ای بلندپروازانه برای افزایش ذخایر تا سطح ۷۰۰ تن با هدف تقویت امنیت ملی سخن گفته‌اند.

قزاقستان نیز با خرید ۵۷ تن طلا در طول سال، رکوردی تاریخی ثبت کرد و اعلام کرده تا زمان کاهش تنش‌های جهانی، خریدار خالص باقی خواهد ماند. بازگشت برزیل به بازار طلا پس از چند سال وقفه، خریدهای آذربایجان و ادامه سیاست انباشت طلا توسط ترکیه، همگی نشان‌دهنده تمرکز اقتصادهای نوظهور بر این فلز گران‌بهاست.

در مقابل، خرید اعلام‌شده چین محدود بود، هرچند همچنان تردیدهای جدی درباره حجم واقعی خریدهای این کشور وجود دارد.

بیش از نیمی از تقاضا گزارش نمی‌شود

در سمت فروش، تنها تعداد کمی از بانک‌های مرکزی از جمله سنگاپور، روسیه و اردن اقدام به کاهش ذخایر طلای خود کردند و این فروش‌ها در مقایسه با حجم خریدها بسیار ناچیز بود.

نکته قابل‌توجه، سهم بالای خریدهای گزارش‌نشده است؛ به‌طوری‌که برآوردها نشان می‌دهد بیش از نیمی از تقاضای رسمی بانک‌های مرکزی به‌صورت غیرشفاف انجام شده است؛ روندی که طی سال‌های اخیر نیز تداوم داشته است.

انفجار تقاضای سرمایه‌گذاری خصوصی

طبق گزارش شورای جهانی طلا، کاهش حدود ۲۰ درصدی خرید بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۵ کاملاً تحت‌الشعاع جهش سرمایه‌گذاری خصوصی قرار گرفت.

سرمایه‌گذاری در طلا با رشد ۸۴ درصدی به بیش از ۲۱۷۵ تن رسید؛ افزایشی که عمدتاً از طریق صندوق‌های ETF و خرید شمش شکل گرفت و نقش اصلی را در جهش قیمت طلا ایفا کرد.

افزایش قیمت، از یک‌سو ارزش ذخایر رسمی بانک‌های مرکزی را بالا برد و از سوی دیگر، نیاز فوری آن‌ها به خرید بیشتر را کاهش داد.

چشم‌انداز عرضه طلا در سال ۲۰۲۶

چشم‌انداز تولید طلا در سال ۲۰۲۶ تا حدی مثبت ارزیابی می‌شود؛ به‌ویژه با بازگشت تدریجی تولید در معادنی مانند گراسبرگ اندونزی و احتمال ازسرگیری فعالیت‌ها در کشور مالی. با این حال، نباید این رشد را بیش از حد بزرگ جلوه داد.

صنعت معدن‌کاری طلا طی دهه گذشته به‌طور متوسط کمتر از یک درصد در سال رشد کرده و با چالش‌هایی مانند کمبود پروژه‌های بزرگ، افزایش هزینه‌ها و ریسک‌های سیاسی روبه‌رو است. افزایش ۹ درصدی هزینه‌های پایدار تولید در سال ۲۰۲۵، که به حدود ۱۶۰۵ دلار به ازای هر اونس رسید، فشار مضاعفی بر این صنعت وارد کرده است.