به گزارش بنکر (Banker)، در حالی که بحران کسری بودجه سالهاست یکی از چالشهای جدی دولتها در ایران محسوب میشود، عزتالله یوسفیانملا، نماینده ادوار مجلس و عضو پیشین کمیسیون برنامه و بودجه، با انتقاد از ساختار فعلی بودجهریزی کشور میگوید: «عدم تناسب میان لوایح بودجه سالانه و برنامههای پنجساله توسعه، ریشه اصلی ناکامی در تحقق اهداف توسعهای است.»
انحراف بودجه از اهداف توسعه
یوسفیانملا در گفتوگو با جهانصنعت اظهار داشت: «در حالی که کشور در حال اجرای برنامه هفتم توسعه است، بررسی عملکرد شش برنامه پیشین نشان میدهد کمتر از ۴۰ درصد احکام آنها اجرایی شده است.»
به گفته او، علت اصلی این ناکامی، تمرکز بیش از حد بودجههای سالانه بر هزینههای جاری است که باعث شده سهم پروژههای عمرانی و توسعهای بسیار ناچیز باشد.
مصرف بودجه در امور جاری؛ زخمی کهنه بر پیکر اقتصاد
این نماینده سابق مجلس تصریح کرد: «اکنون تقریبا تمام بودجه کشور صرف امور جاری میشود و حتی بودجههای عمرانی نیز به بخشهای روزمره و غیرمولد اختصاص مییابد.»
او هشدار داد که ادامه این روند، به معنای انجماد توسعه کشور و گسترش ناترازیهای مالی است.
فاجعه هزینهکرد ۹۰ درصد بودجه برای امور اداری
در حالی که رئیسجمهور اخیرا از صرف بیش از ۸۵ درصد منابع کشور برای هزینههای جاری خبر داده، یوسفیانملا رقم واقعی را حتی بالاتر دانست و گفت:
«وقتی به جزئیات بودجه نگاه میکنیم، بیش از ۹۰ درصد آن به پرداخت حقوق کارکنان و هزینههای روزمره اختصاص دارد که این فاجعه است.»
او در مقایسهای با کشورهای توسعهیافته افزود: «در بسیاری از کشورها تا ۷۰ یا حتی ۹۰ درصد از بودجه صرف طرحهای عمرانی و زیرساختی میشود؛ اما در ایران این رقم گاهی به زحمت به ۵ تا ۱۰ درصد میرسد.»
یارانهها و پروژههای نیمهکاره؛ دو مانع بزرگ توسعه
یوسفیانملا با اشاره به هزینهبر بودن سیاستهای پرداخت یارانه گفت:
«مبالغ ناچیزی که به میلیونها شهروند پرداخت میشود تأثیر محسوسی بر معیشت ندارد، در حالی که اگر این اعتبارات بهصورت تجمیعی صرف طرحهای عمرانی میشد، اثر آن در زندگی مردم و نسلهای آینده ملموس بود.»
وی افزود: «در حال حاضر حدود ۱۰ هزار پروژه عمرانی نیمهکاره در کشور وجود دارد که بودجه سالانه تخصیصیافته به آنها حتی برای پیشرفت جزئی هم کافی نیست.»
لزوم بازنگری در نظام بودجهریزی کشور
این نماینده سابق مجلس بر ضرورت اصلاح ساختار بودجه تأکید کرد و گفت:
«نظام بودجهریزی فعلی نیازمند تجدیدنظر بنیادین است. بدون تغییر رویکرد در تخصیص منابع و اولویتدهی به طرحهای توسعهای، کشور از چرخه عقبماندگی خارج نخواهد شد.»
نهادهای بیاثر و مقاومت در برابر کوچکسازی دولت
یوسفیانملا در بخش دیگری از سخنانش گفت:
«برخی از نهادها و سازمانها از دولت بودجه میگیرند اما هیچگونه پاسخگویی ندارند. لازم است این نهادهای غیرمولد و فاقد کارکرد واقعی حذف یا ادغام شوند.»
او افزود: «بخشی از مقاومتها در برابر اصلاح ساختار اداری ناشی از نفوذ نمایندگانی است که افراد زیادی را به نهادها معرفی کردهاند و اکنون مانع از تعدیل نیرو یا ادغام سازمانها میشوند.»
بحران استخدامهای بیضابطه در شهرداریها
یوسفیانملا همچنین از جذب بیرویه نیرو در شهرداریها انتقاد کرد و گفت:
«در موارد متعددی مشاهده شده که شهرداریها بدون نیاز واقعی، نیروی انسانی جذب کردهاند. حتی برخی مدیران اذعان دارند که کارمندان عملاً کاری برای انجام ندارند و ترجیح میدهند در خانه بمانند، اما همچنان حقوق دریافت کنند.»
راهکار خروج از بنبست بودجهای
به گفته او، راهحل واقعی کاهش هزینههای جاری و کوچکسازی دولت، ایجاد رونق در بازار کار و حمایت از کسبوکارهای مردمی است.
«زمانی که فرصت شغلی در بخش خصوصی وجود داشته باشد، دیگر کسی به دنبال استخدام دولتی نخواهد بود. در غیر این صورت، دولت ناچار است هر سال بخش بیشتری از بودجه را صرف پرداخت حقوق و دستمزد کند.»
جمعبندی
به باور کارشناسان، سخنان یوسفیانملا بازتابی از یکی از عمیقترین چالشهای اقتصاد ایران است؛ وابستگی شدید بودجه به هزینههای جاری.
در شرایطی که بیش از ۹۰ درصد منابع کشور صرف امور اداری و یارانهها میشود، پروژههای عمرانی و توسعهای در رکود ماندهاند.
به نظر میرسد اصلاح نظام بودجهریزی، حذف نهادهای غیرپاسخگو و بازنگری در سیاستهای پرداخت یارانه، سه محور کلیدی برای نجات اقتصاد ایران از چرخه کسری بودجه مزمن باشد.
دیدگاهها