پاشنه آشیل وحدت اعتباری در سیستم بانکی

۱۱:۳۲ - ۱۳۹۵/۹/۳۰کد خبر: 179497
*محمد علی قاضی

از زمان تصویب قانون عملیات بانکداری بدون ربا در سال 1362 تا کنون قوانین، بخشنامه ها و سامانه های متعددیدر حوزه اعتباری بانکها و موسسات اعتباری توسط قانون گذاران و بالاخص بانک مرکزی بعنوان متولی اصلی نظارت و هدایت صنعت بانکداری کشور،ابلاغ و الزام گردیده است.با نگاهی گذرا از ابتدای تصویب قانون فوق الذکر تا آخرین قانون ابلاغی در خرداد ماه سال گذشته تحت عنوان "قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر" میتوان دریافت که حتی در زمینه اجرای مفاد اعتباری بخشنامه ها و قوانین ابلاغی، بانکها و موسسات اعتباری بعضا" رفتاری  متفاوت را پیش گرفته اند. با گذشت بیشتر از سه دهه از صنعت بانکداری ایران پس از انقلاب وعلیرغم تغییرات متعدد مدیریتی در بانک مرکزی، بکار گیری سامانه های بانکی الزامشده (مانند سامانه اعتبار سنجی ایرانیان،سامانه استعلام چک برگشتی و تعهدات و...)،وجود نظارتهای دوره ای و... همچنانوحدت رویه یکسانی در فرآیندهای اعتبار سنجی وجود نداشته است.از سویی دیگر در تعدادی از بانکها و موسسات اعتباری ، بهره مندی از خدمات کارشناسی شرکتهای فعال در حوزه اعتبار سنجی بصورت یک عرف و نه الزام در حال انجام است که بازهم نمی توان این اقدام را نشان از ایجاد وحدت رویه اعتباری و اعتبار سنجی نظام یافته سیستم بانکی دانست چراکه اولا تعدد و تنوع خدمات این شرکتها و نبود رکن رسمی ناظر بر عملکرد شرکتها باعث نبود انسجام عمل و نتایج اعتبار سنجی متقنشده و ثانیا" امکان دخل و تصرف در روشهای ارزیابی ،محاسباتیو...توسط نیروی انسانی و احتمال تاثیر گذاری کارفرما بر روند ارزیابی باعث عدم اطمینان و احراز دقت و صحت نتایج است. با کمی مداقه  می توان دریافت که ریشه اصلی چندگانگی فرآیند اعتبارسنجی در سیستم بانکی ناشی از وجود مدیران ارشد اعتباری حاضر در این حوزه و بینش ها و سیاستهای کاری مختص این افراد بوده و در بین عوامل تاثیر گذار بر هرج و مرج عملکردی شاید بتوان عملکرد متفاوت نیروهای انسانی متخصص در حوزه اعتبارات را پاشنه آشیل این معضل رویه ای دانست. مدیران اعتباری که با تجارب بانکی ، آموزشها و تخصص های متفاوت سکان اعتباری را در دست گرفته و با  بهره مندی از ابزارهای سازمانی و استراتژی های بانک مربوطه، فرآیند اعتبارسنجی را جهت داده و بعضاً اصلاح می نمایند.(شکل1)
از سویی دیگر از ابتدای دهه هشتاد تا کنونتاثیر پذیری فرآیند  اعتبار سنجی ازتفکر اعتباری مدیران این حوزه، در بانکها و موسسات اعتباری خصوصیبیشتر نمود یافته است. عواملی مانند  عدم وجود منابع دولتی که بعنوان عاملی موثر باعث کم رنگ شدن نظارتها و الزامات دولتی ها شدهیا ساختار مالکیت و رئوس هرم سازمانی در بانکها و موسسات اعتباری خصوصیکه مانعی برای رعایت تمام و کمال ابزارهای قانونی در اعتبار سنجی مشتریان خاص گردیدهو یا بکار گیری بازنشستگان بانکهای دولتی را میتوان به غیر از عامل تفکر اعتباری،از دیگر عوامل تاثیر گذار بر استقلال روشهای اعتبار سنجی در بانکها و موسسات اعتباری خصوصی دانست.
.همانطور که در شکل 1 مشاهده می شود از تمامی مولفه های تاثیرگذار در تفکر اعتباری یک مدیر،صرفاً الزامات
بخشنامه ای قانون گذار را می توان در تمامی سیستم بانکی یکسان تلقی نمود. اما چالش اساسی این است که چگونهبایستی تمامی مولفه های موثر بر تفکر اعتباری مدیرانی که مسئول نظام بخشی اعتباراتی هستند رامدیریت کرد و موانع خواسته و ناخواسته مدیر را از سر راه وی حذف نمود؟
چنانچه بخواهیم چارچوبی خلاصه و جامع برای پاسخ به سوال فوقارائه نماییم باید گفت که بهره گیری از ابزارهای مدیریتی-آموزشی اولین گام در جهت آماده سازی این افراد برای اجرای یکسان فرآیندهای اعتباراتی خواهد بود.(شکل2) در گام بعد بانک مرکزی بایستی نسبت به تهیه ضوابط و بخشنامه های تاکیدی مبنی بر اجرای صحیح آموزشها در بانکها و موسسات اقدام نماید که این مهم میتواند در قالب تدوین یک نظام نامه اعتباری به انجام رسد.
در این راستا انجام رتبه بندی تخصصی کارشناسان و مدیران اعتباری بصورت متمرکز با وحدت رویه از پیش تعیین شده توسط بانک مرکزی که بوسیلهبرگذاری آزمونها و مصاحبه های تخصصی صورت میپذیرد موجبایجاد نظام  رتبه بندی اعتباری مدیران و کارشناسان اعتباری بانکها خواهد شد.
در گام آخر پس انجاممراحلفوق ،مربیگری ،هدایت و نظارت دوره ای بر سه مرحله قبل و کسب اطمینان از قوام وثبات رویه های پیش بینی شده است که تضمین عملکرد بادوام و دقیق مراحل قبل را بهمراه دارد.همچنین نظارت مستقیم و مربیگری پس از انجام آموزش،آزمون و رتبه بندی موجب  قوام و ثبات اجرای سیاستهای بانک مرکزی در حوزه وحدت رویه اعتبار سنجی  به مرور زمان خواهد شد. انجام مراحل فوق مزایایی داشته که در ذیل به آن اشاره شده است.
در آخر ذکر این نکته ضروریست که رتبه بندی اعتباری مجریان اقدام جدیدی نبوده و از ادوار قبل نیز سازمانهایی مانند سازمان نظام مهندسی اقدام به رتبه بندی و نظام مندی اعضای خود نموده اند.
10مزیت عمده وحدت رویه در نظام اعتبار سنجی و رتبه بندی متولیان در سیستم بانکی:
1- وحدت رویه سیستم بانکی در نظام اعتباری سنجی مشتریان
2- سهولت در نظارت و تصمیم گیری نهاد های قانون گذار
3- تسهیل در پرداخت تسهیلات کنسرسیونی و وصول مطالبات آن
4- تبادل صحیح اطلاعات مشتریان در سامانه های بانکی و غیر بانکی
5- امکان بهره گیری از سیاست "نزول رتبه اعتباری" بعنوان اهرم نظارتی بر رویه های اعتباری بانکها و موسسات اعتباری
6- تسهیل و وحدت رویه در بررسی جرائم بانکی در محاکم قضایی
7- کمک به تعیین حقوق و دستمزد نظامند کارشناسان و مدیران اعتباری در سیستم بانکی
8- به حداقل رساندن ریسک اعتباری ناشی از تسهیلات تکلیفی و انتظارات سهامداران عمده،اشخاص مرتبط ورئوس سازمان
9- عدم تصدی افراد فاقد صلاحیت در مناصب اعتباری و متغاقبا کاهش ریسک
10-امکان بهره مندی نتایج رتبه بندی مجریان اعتباری سیستم بانکی در رتبه بندی بانکها و موسسات اعتباری (با توجه به سیستهای آتی بانک مرکزی ج.ا.ا)

تامین دانش مدیران و کارشناسان اعتبارات : نظام نامه کارشناسان اعتباری ( رویه ها ، الزامات و بخشنامه ها و ....)




» ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید



آخرین اخبار

افزایش قیمت مسکن با نرخ تورم

پیگیری برقراری روابط بانکی ایران و مالزی

معرفی خدمات بانک ملی به آینده‌سازان

حمایت از تولید سیاست‌ بانک مهر اقتصاد

حمایت بانک صنعت از صنایع خسارت دیده

طلا ۱۲۹۱ دلاری شد

اقدامات حمایتی بانک ملی از زلزله‌زدگان

تسهیلات حوزه مسکن بسیار گران است

راه اندازی سامانه نظارتی بازار سرمایه

اطمینان صنعت بیمه به بیمه گذاران زلزله زده

تعیین تکلیف ۹۸ درصد سپرده گذاران فرشتگان

تکالیف هیات دولت برای شبکه بانکی

آخرین وضعیت معاملات در بازار سهام

بخشش جرایم بدهکاران بانکی زلزله زده

تصویب آیین‌نامه ضوابط مربوط به بیمه مشترک

جهش قیمت سکه / رشد اندک دلار

بانک ملت به زلزله‌زدگان وام ساخت مسکن می‌دهد

ایران در جمع ۱۱کشور فاقد بانک خارجی

پرداخت خسارت بیمه سامان به زلزله زدگان

حمایت‌های بانک شهر از توسعه شهرها

بیمه نوسانات ارزاز طریق صندوق‌های ارزی

لزوم راه اندازی بازار آتی ارز در بورس

نرخ دلاردر صرافی ها اعلام شد/جدول

وظایف سامانه معاملات الکترونیکی ارزی

سکه در صرافی ها باز هم گران شد

افزایش سقف تسهیلات سپرده بانک مسکن

تسهیلات بانک مسکن به زلزله‌زدگان

تعداد بیمه شدگان زن در تامین اجتماعی

حل مشکل حساب بانکی‌ ایرانی‌ها در چین

سفرهای ژانویه تاثیری بر قیمت ارز ندارد